menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Batı uygarlığının akıl tutsaklığından İslâm medeniyetinin diriliş ufkuna…

51 0
previous day

Modernite, Batı uygarlığının kendi aklına kurduğu tapınakta başlayan bir felâkettir. Kant’ın “Saf Aklın Eleştirisi”yle açtığı epistemolojik iyimserlik kapısı, aklı her şeyin ölçüsü kılınca, gerçekliği yalnızca fenomenal düzleme hapsetti.

Bu hapsetme, Hegel’in diyalektiğinde Mutlak Tin’in kendini gerçekleştirmesi vaadiyle taçlandı; tarihin sonunu Avrupa’nın aklına bağladı Hegel.

Marx ise bu aklı maddeye indirdi, sınıf mücadelesini tarihin motoru ilan ederek insanı üretim ilişkilerinin gölgesine çevirdi.

Sonuç, Nietzsche’nin dehşetle teşhis ettiği ontolojik nihilizm oldu: “Tanrı öldü”nün ardından değerlerin yerle bir olması, anlamın buharlaşması, değerin değersizleşmesi, hayatın ruhsuzlaşması ve çölleşmesi.

Batı uygarlığı, aklın aşırılıklarının kurbanı olarak, kalbini ve ruhunu yitirdi. Bugün yaşadığı kriz, teknik üstünlüğün ardındaki derin varoluş boşluğudur.

TARİH FELSEFECİLERİ, “KIYAMETİ” HABER VERMİŞLERDİ

Tarih felsefesi geleneği bu krizi farklı açılardan okur. 

İbn Haldun, asabiye kavramıyla medeniyetlerin doğuşunu ve çöküşünü döngüsel olarak açıklar: Dayanışma, fetih, lüks ve çözülme.

Vico, “corsi e ricorsi” (tekrarlar) fikrini yani tanrısal, kahramanlık ve insan çağlarının tekrarını öne sürer.

Spengler, kültürleri organizmalar gibi görür; Faustçu Batı ruhunun “Batı’nın Çöküşü”nü kaçınılmaz kaldığını söyler.

Toynbee ise meydan okuma-cevap üretme diyalektiğinde, medeniyetlerin derûnî........

© Yeni Şafak