Kripto doların celladı olacaktı. Dolar kriptoyu kendi rayına bağladı. Altın, merkez bankalarının isyan bayrağı olacaktı. Bir fiyat düzeltmesi, isyanın bittiğini sanmamıza yetti. BRICS, ortak para ihtimaliyle dünyayı heyecanlandırdı. Sonunda ortak para yerine yerel para kullanımını ve ödeme kolaylıklarını konuşur hâle geldi. Dolar hegemonyasına yönelik yapısal itiraz ortadan kalkmış değil. Ama devrim gündemden düştü.

Neden? Çünkü doların rakipleri alternatif varlıklar topladı, alternatif raylar döşedi, alternatif senaryolar yazdı. Fakat alternatif bir para iradesi ortaya koyamadı.

Kripto paralarla başlayayım. Kripto paralar başlangıçta devletten, merkez bankasından ve dolar sisteminden bağımsız yeni bir değer düzeni vaat ediyordu. Fakat ABD, kriptoyu karşısına almak yerine kendi para akışına dâhil etti.

Trump ailesinin kripto girişimlerinden elde ettiği milyarlarca dolarlık kazanç ve kamusal yetkiyle özel menfaat arasındaki sınırın bulanıklaşması, kriptonun “tarafsız ve merkezsiz alternatif” konumuna ciddi zarar verdi.

Kamusal yetki dedim çünkü ABD kriptoyu dolara rakip olmaktan çıkaracak kurumsal zemini kuruyor. Hem de doların rezerv para statüsünü güçlendirmek için. Yani kripto doları yıkamadı, dolarlaştı.

Evet, para dijitalleşmeye devam ediyor. Ancak dijitalleşme, kendiliğinden dolarsızlaşma anlamına gelmeyecek. Tam tersine ABD, yeni teknolojiyi kendi dağıtım ağına dönüştürüyor. Yeni para düzenine uyum güven üzerine kurulamazsa ABD, OFAC üzerinden ülkeleri sıkıştırarak ya da tehdit ederek uyumu sağlayacak. Tıpkı Türkiye’yi, Gri Listeye sokup sonra yapılan kripto para düzenlemesini Listeden çıkarma gerekçelerinden biri olarak gösterdiği gibi.

İkinci mesele........

© Yeni Şafak