Trump karşı tertip edilen sûikast teşebbüsü dünyâyı sarstı. Tepeden tırnağa müselleh olan Amerikan toplumu için Başkan sûikastleri çok da yadırgatıcı bir durum değil. Bugüne kadar ABD’de 47 Başkan vazife yaptı. Bunlara karşı en az 40 sûikast teşebbüsünde bulunuldu. Başkanlardan 4’ü hayâtını kaybetti.Bunlar sırasıyla Lincoln,, Garfield, Mc Kinley, Kennedy idi. Jackson , Roosevelt, Ford,Reagan, Bush gibiler ,bir kısmı ağır, bir kısmı hafif yaralanmalarla veyâ zarar görmeden vartayı atlatanlar tâifesindendi. Robert Kennedy, George Wallace gibi daha aday iken hayâtını kaybedenlerden bahsetmiyoruz bile. Bu manzaradan ç düz bir akıl yürütmeyle çıkarılabilecek yegâne hüküm, ABD’de Başkanlık makâmının hayli kanlı; Başkan olmanın çok ciddî riskler taşıyan bir iş olduğudur.

ABD’de Başkanlık sistemi hayli kritik, tesirli bir mevkidir. Her ne kadar denge ve denetleme mekanizmaları işlese de Başkan’ın inisyatifleri azımsanmayacak kadar geniştir. Namzetler , ABD’deki karmaşık iktidar yapıları arasındaki rekâbetin fonksiyonu olarak seçilir. Buraya kadar bir sorun yoktur. Hangi iktidar yapısı o evrede hâkim olursa onun istediği şahıs Başkan seçilir.

Sûikastlerin iki çeşidi olduğunu düşünürüm. İlki, meselâ Andrew Jackson ’a karşı iki defâ yapılan ve her ikisinden de kılpayı kurtulduğu sûikastler buna misâl olarak verilebilir. Jackson kampanyasında Merkez Bankasının kurulmasına, yâni finansal kuvvetlerin kontrol dışı yapılanmasına ve ABD ekonomisine çökmesine “No Banks” sloganıyla karşı çıkıyor ve seçimi kazanıyordu. Sûikasti, bu başarı karşısında küplere binen finans baronlarının tertip etmiş olduğuna dâir çok az şüphe vardır. Andrew Jackson Güneyli kafasına sâhip gözüpek adamdı. Sonuna kadar mukavemet etti. Para baronları gâyelerine, ancak ondan sonra alkolizmi meşhûr Wilson devrinde vâsıl olabildi.

İkinci sûikast sâiki ise daha karmaşık bir yapıya sâhiptir. Burada tehlike hasımdan değil, doğrudan Başkanı iktidâra taşıyan kuvvetlerden gelir. Bu da daha çok işbaşına gelen Başkan’ın çizgi dışı, kendisinden beklenmeyen kararlar vermeye başlamasıyla çok........

© Yeni Şafak