İran savaşı stratejik ve taktik tahlilleri kızıştıryor. Kamuoyları, akademisyenler , askerler veyâ bunun karışımı olan şahısların her gün TV’lerde yaptıkları analizleri tâkip ederek dünyâyı anlamaya çalışıyor. Elbette bu tahlillerin nitelikli olanları , ufuk açanları var. Ama kâhir ekseriyeti için aynı değerlendirmeyi tekrarlayamam. Stratejik tahliller gelişmeleri tâkip etmemiz için son derecede faydalıdır. Ama bu gelişmelerin hangi çerçeveye oturduğu, sebepleri husûsunda bizi doyurmuyor. Bunun için için daha gelişmiş modellere ihtiyâcımız olduğunu düşünüyorum. Biraz açalım….

İran savaşını ele alan tahliller iki seviyede işliyor. İlki ,daha çok askerî temelde yapılıyor. Meselâ, hemen her gün , ABD’nin İran’a karşı bir kara operasyonu yapıp yapmayacağını; yaparsa nereye saldıracağının uzun uzun müzâkere edildiğini ele alan programlar seyrediyor, dinliyoruz. Tabiî ki savaşın memleketimize sıçrayıp sıçramayacağı ihtimâli husûsî ve haklı bir merak konusu olarak tezâhür ediyor. Kamuoyu hayli endişeli. “Uzmanlar” bunu da bol bol speküle ediyor. Hepsine olmasa bile ayağı yere varan tahlillere saygı duyuyoruz. Türkiye’de bâzı emekli komutanların parlak değerlendirmelerine hakikaten kavratıcı oluyor. Onların sâyesinde , eğer önümüzdeki günlerde bu ihtimâl hayâta geçerse zihnimizde hâdiseleri tâkip etmek adına bir kılavuzumuz olacaktır. Ama askerlerin değerlendirmelerin merkezde olduğu bu tahliller bizi, meseleyi bir savaş oyunu olarak görmeye sürüklüyor.

Başka bir seviyede ise vitesi biraz daha büyütüp, enerji ve bununla bağlantılı olarak ekonomi üzerine odaklanıyor. Bunların ehemmiyetini inkâr edecek değilim. Ağırlıklarının farkındayım. Lâkin savaşın ekonomik katmanlardaki tesirlerinin konvansiyonel medyada lâyıkı veçhile ele alındığı kanaatinde değilim. Hürmüz Boğazı kapandıktan sonra enerji fiyatlarının yükseldiğini; böyle giderse daha da yükseleceğini; bunun da ekonomik krizleri doğuracağını söylemek için herhâlde çok keskin bir........

© Yeni Şafak