Trump’ın birden çark edip, Avrupa’yı ve oradaki NATO dayanışmasını elinin tersi ile itip İsrâil ile berâber ağırlığını Ortadoğu’ya vermesi dengeleri alt üst etti. Bunu duygusal sâikler üzerinden sâdece Evangelikalllerin İsrâil seviciliğe ile izah etmek eksik kalacaktır. Evet bu da mühim bir rol oynuyordu. Lâkin bu esasta ABD’nin, Akdeniz, Basra Körfezi, Kızıldeniz, Hint Denizi, Hazar ve Türkistan’ı içine alan farklı bir dâirede Çin’e karşı, hattı hafif tertip güneye kaydıran daha kapsamlı bir coğrafyayı merkeze alması mânâsına geliyordu. Başka bir açıdan anlatmak icap ederse, Rusya burada “doğrudan” hedeften çıkıyordu. Ama bunu abartmamak lâzım gelir. Alaska manzarası ABD ile Rusya arasında yaşanan bahar havasının, mesele Hazar, Kafkasya ve Türkistan coğrafyası devrede olduğu için geçici olduğunu düşündürüyor.

İran ve Pâkistan burada kilit bir rol oynuyordu. Pâkistan uzun zamandır Çin ile yakın bağlar geliştirmiş, Gwadar gibi çok kritik bir limanı Çin’e kazandırmıştı. Bunun ikizi ise İran’daki Çabahar’dı. İran ise ABD’ye karşı Rusya ve Çin ile derin münâsebetler inşâ etmişti. İlk olarak Belûcistan meselesini kaşıdılar ve İran ile Pâkistan’ı karşı karşıya getirmek istediler. Bu plân tutmadı. İkinci olarak ise Hindistan ile Pâkistan’ı çatıştırdılar. Pâkistan bu savaşta Çin teknolojisinin üstünlüğü ile çok baskın çıktı ve moral bir üstünlük kazandı. Hatırdan çıkarmamak gerekir ki, Pâkistan-Batı ilişkileri İran-Batı ilişkilerinden hayli farklıdır. Pâkistan ABD-Çin rekâbetinde daha çok orta yolcu bir konumda seyreder. Bunun sebebi müzmin düşmanı Hindistan’ın Rusya ile sâhip olduğu derin târihî bağlarıdır. ABD işte bunu kullanarak Pâkistan ile Çin arasına kama gibi giremedi ama hayli sokuldu.

İran giderek daha fazla hedefe giriyordu. Nihâyet olan oldu ve mâhut savaş patladı. İsrâil’in hesapları İran’ın dize getirilmesi sâyesinde Abraham anlaşmalarını büyüterek Ortadoğu’da tam bir hâkimiyet sağlamak ve Hindistan-Basra Körfezi hattını tekeline almaktı. Bunu tek başına yapamayacağı ortadaydı. ABD’yi yanına alarak İran’a saldırdı. Ama netice tam bir hüsrân oldu. Çin ve Rusya’nın desteğini alan İran bu savaşı kazandı. ABD Körfez’deki hâkimiyetini büyük ölçüde kaybetti. Şimdi ABD ve İsrâil Basra........

© Yeni Şafak