Mekke diplomasisi ve ABD-İsrail-İran üçgeni

Son birkaç günde Türkiye’de ve bölgede gerçekleştirilen kritik diplomatik toplantılar hem Ortadoğu’nun geleceğini şekillendirme hem de İran savaşının küresel ekonomik sonuçlarını sınırlandırma potansiyeli taşıyor. Netanyahu ve Trump’ın kritik seçim haftasına girerken İran savaşını tekrar başlatma tehditleri savurmaları, kendi siyasi gündemlerinin bölgede yeni bir çatışma sarmalı yaratacağı kaygılarını artırırken bölgesel diplomatik hareketliliği de yoğunlaştırdı. Avrupalı ülkelerle Mekke Anlaşması’na taraf ülkelerin İstanbul’da bir araya gelmesi savaşın alevlenmesinden duyulan kaygıların boyutunu da gösteriyordu. Mekke ittifakı ülkelerinin İran’la Tahran’da yaptığı görüşme ise savaşın yeniden alevlenerek bölgeselleşmesini engellemek amacı taşıyordu. Bu çabaların kısa sürede sonuç vermesi zor ancak en azından bölgesel bir inisiyatifin öne çıkması Amerika ve İsrail’in belirleyici olduğu daha önceki çatışma dönemlerinden önemli bir farklılaşmaya işaret ediyor. Amerika’nın bıraktığı diplomatik boşluğun doldurulması ve Amerikan politikalarının yarattığı istikrarsızlığın sınırlandırılması, bölge ülkeleri açısından hayati önem taşıyor.

MEKKE ANLAŞMASI’NIN İLK MEYVELERİ

Mekke anlaşması uzun süredir bölgeden çekilmeyi savunan Amerikalı stratejistlerin tavrına bir cevap niteliği taşıyor aslında. Amerika’nın bölgede maliyet ödemek istemediğini ve bu bağlamda İsrail’in zoruyla girdiği bir savaşta da Suudi Arabistan gibi bir müttefikini korumayacağını göstermesi, bölge ülkelerine ders oldu. Amerika’nın özellikle 7 Ekim 2023’ten beri bölgede artık düzen kurucu değil istikrarsızlık yaratıcı politikalar izleyeceğini açıkça ilan etmesi, bölgesel inisiyatiflerin mecburiyet olduğunu göstermişti. Bölgeye stratejik bir vizyonla yaklaşma kapasitesine sahip ender ülkelerden olan Türkiye’nin liderliği, Mekke Anlaşması gibi somut bir adımın atılmasını sağladı. Bu oluşumun Amerika aleyhine değil bölgenin lehine bir çaba olması da kayda değer. Bu yüzden mesele Amerika veya İran’ın yanında........

© Yeni Şafak