Trump’ın henüz iki haftasını doldurmayan savaşın ‘çok yakında’ biteceğini söylemesi şaşırtıcı değil. Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üstüne fırlaması bu açıklamanın en önemli tetikleyicisi oldu. Siyasi hedefini izah etmekte zorlandığı ve İsrail’in ‘kışkırtmasıyla’ giriştiği askeri müdahalenin muğlaklığı Trump’a zafer ilan etme konusunda esneklik sağlıyor ancak Amerikan halkının desteklemediği bu çatışmanın kendine siyasi maliyet üretmekten fazla bir faydası olmadı. Şu aşamada ‘misyon tamamlandı’ diyerek geri çekilme ihtimali yüksek ancak çatışmanın temel dinamiklerini değiştirecek kalıcı adımlar atmadığı takdirde Amerika’nın sürekli içine çekileceği sürekli bir savaş haline alışması gerekebilir.

İsrail’le İran’ın bölgesel mücadelesinin en son geldiği noktayı temsil eden bu yıkıcı aşamanın kısa vadede kalıcı bir anlaşmayla sonuçlanması da muhtemel görünmüyor. İran Amerika’nın bölgeden tamamen çekilmemesi durumunda savaşı devam ettirme gibi maksimalist bir pozisyon benimserse ucu açık sürekli bir savaşın maliyetine katlanamaz. İsrail’in İran’ı tamamen etkisiz hale getirme hedefine ulaşması da mümkün görünmüyor. Bu denklemde Trump zafer ilan edip savaşı bitirirse, İran da zafer ilan edecektir ama bu senaryoda da savaşın gerçek bir kazananı olmayacak. İran’ın ağır yara aldığı, İsrail’in İran’ı tamamen tehdit olmaktan çıkaramadığı, Amerika’nın rejim değişikliğini sağlayamadığı senaryo en olası senaryo olarak öne çıkıyor.

EKONOMİK MALİYET

İran’la savaşın en hızlı ve caydırıcı etkisi, enerji piyasalarında yarattığı keskin dalgalanmalar oldu. Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün büyük oranda durması, petrolün varil fiyatını pazartesi günü itibariyle 100 doların üzerine çıkardı. Trump geçiş yapacak gemilere Amerikan devleti eliyle sigorta ve askeri koruma sağlanacağını açıkladı ancak bunun hızlıca hayata geçirilmesi mümkün görünmüyor. Trump’ın savaş hazırlığı bölgeye asker yığmaya odaklanarak ekonomik sonuçlarını minimize edecek bir hazırlık yapmadığı için bu büyük bir sorun. Sigorta firmaları petrol gemilerini ya sigorta etmek istemiyor ya da poliçeler çok maliyetli. Birçok nakliye firması da sigorta imkânı olsa da gemilerini ve mürettebatı riske atmak istemiyor. Halihazırda boğazdan bazı geçişler gerçekleşse de bunlar ya çok riskli ya da kayıt altına alınmayan cinsten.

Petrol yanında sıvılaştırılmış gaz (LNG) piyasaları açısından da bölgedeki güvenlik sorunu çok ciddi bir risk........

© Yeni Şafak