Bu soruyu İsmail Ertürk hoca, “Çin›in büyümesi Amerika›yı ekonomik ve siyasi olarak nasıl düzenleyecek?” sorusu ekseninde cevaplıyor:

“Friedrich August von Hayek Chicago Boys ekolünden neoliberal yaklaşımın babası. Bu yaklaşım Soğuk Savaş yıllarında değer gördü. Amerikan politikaları o yıllarda sadece neoliberalizm ve serbest piyasa önceliğine sahip değildi, Sovyetler Birliği bir rakipti. Amerika komünizmin büyümemesi için kaynaklarını kullandı ama komünizmin yıkılması, Amerika’nın bir siyasi rakibini ortadan kaldırdı.

Çin büyürken Amerika’ya siyasi rakip olarak çıkmadı. Ben de kapitalistim, biz de zengin olacağız, bunu birlikte yapalım dedi. O yüzden ben Jeffrey Sachs’ın değerlendirmelerinin eksik olduğunu düşünüyorum. Amerikan merkezli bakıyorlar, küresel bakmıyorlar. Bir de çok makroekonomik bakıyorlar. Bu finansallaşma dediğim, şirketlerin davranışlarının makroekonomik sonuçlarını analiz eden bir modelleri yok.

IMF VE DÜNYA BANKASI YERİNE YENİ KURUMLAR OLMALI

IMF ve Dünya Bankası yerine dünyada yeni kurumların olması gerekiyor. Çin siyasi bir rakip değil. O ekonomik olarak büyümek istiyor, küreselleşme işine geliyor.

Trump’ın etrafında bir sürü siyasi felsefeci var ve neoliberal ekolü de terk etmiş değil. Ancak artık rakip komünizm değil. Neoliberalizmin şimdiki düşmanı; çevre, yeşil ekonomi ve onunla ilişkilendirilen girişimler. Trump’ın arkasındaki ideolojiyi geliştiren birtakım think tank’ler Avrupa’da, Amerika’da kendi düşünce kuruluşlarıyla birlikte benzer fikirlerin altyapısını kuruyorlar. ABD, Avrupa sağı ekseninde yeni bir form kazanan neoliberalizm devleti küresel ısınma, yeşil ekonomi ve biyoçeşitliliği ciddiye alan siyasi görüşlere karşı koruma refleksi geliştiriyor. Çin ise bunun tam karşısında konuşlandı. Çin, ekonomisinin yüzde 50’sinin küresel ısınmadan dolayı riskli olduğunu hesapladı. Ekonomik gücünü korumak için yeşil ekonomiyi önceledi.

Trump’ın politik seçimleri çok kesin. Bunda Trump’ın psikolojisi bir açıklayıcı faktör olarak kullanılabilir. Trump’ın gözünde güçlüler ve zayıflar var. Putin’i güçlü görüyor mesela. Trump ve arkadaşlarının bir başka bakış açıları daha var o da........

© Yeni Şafak