Bu seride Türkiye'yi hep bir çelişkinin içinde bulduk. Doğu Akdeniz'de dışlanmış; Suriye ve Irak'ta kaderi başkalarının istikrarına bağlı; Kafkasya'da kazanan ama kırılgan bir barışa mahkûm. Batı/Kuzey cephesi — Karadeniz — ise farklı. Burada Türkiye ne dışlanan ne bekleyen taraf; burada Türkiye vananın başında oturan ülke. Rus gazı, Azeri gazı ve LNG, Avrupa'nın güneydoğusuna büyük ölçüde onun üzerinden akıyor. "Hub olma" hayalinin en gerçek, en elle tutulur olduğu cephe burası.

Saha: Sakarya — Türkiye'nin kendi gazı

Önce iyi haber. Türkiye 2020'de Karadeniz'de kendi tarihinin en büyük gaz rezervini keşfetti: Hükümetin rakamlarıyla devam edelim: Sakarya sahası, tahmini 710 milyar m³ (toplam Karadeniz rezervi ~785 bcm; Göktepe-3'teki ~75 bcm'lik ek keşifle birlikte). Nisan 2023'te ilk gaz aktı; bugün günde ~9,5-10 milyon m³ üretiliyor — yaklaşık 4 milyon hanenin ihtiyacı. 2026 ortasında Osman Gazi yüzer üretim platformuyla üretim ikiye katlanıp ~20 milyon m³/güne, 2028'de Çin'de inşa edilen ikinci platformla ~40 milyon m³/güne (yıllık ~15 bcm) çıkacak — ki bu, Türkiye'nin yıllık gaz talebinin yaklaşık 0'u. Türkiye bugün gazının yaklaşık �'ını ithal ettiği düşünülürse, Sakarya gerçek bir stratejik kazanım: enerji faturası geçen yıl 62 milyar dolardı.

Bu, tartışmasız bir başarı. Ama bir enerji analisti burada durup ikinci soruyu sormalı: bu "yerli gaz" tam olarak ne işe yarayacak? 

Birinci gerçek: "gaz Rus, fatura Türk"

Türkiye'nin hub gücünün belkemiği, kendi gazı değil — Rus gazı. Rusya, Türkiye'ye iki hatla gaz veriyor: 2003'ten beri Mavi Akım (yılda 16 bcm'e kadar) ve 2020'den beri Türk Akım (31,5 bcm/yıl kapasiteli). Ukrayna transiti Ocak 2025'te sona erince, Türk Akım, Rus gazının Avrupa Birliği'ne ulaştığı tek boru hattı hâline geldi. Rusya'nın AB gaz ithalatındaki payı savaş öncesi ~E'ten Ekim 2025'te ~'ye düştü; ama düşen bu payın son damarı Türkiye'den geçiyor. 

İşte hub hikâyesinin çekirdeği ve zaafı bir arada. Putin'in Ekim 2022'de önerdiği, Erdoğan'ın hevesle sahiplendiği "Türkiye gaz merkezi" fikri, özünde şu vaade dayanıyordu: Rus gazını Türk kimliğiyle Avrupa'ya yeniden satmak. Nitekim RUSI'nin sert tespitiyle, Moskova bu hub'ı kurmakta Ankara'ya yardım teklif etti — kaybettiği Avrupa pazarını Türkiye üzerinden geri kazanmak için. Bulgaristan ile yapılan ve Temmuz'da basına sızan BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması bu mekanizmanın bir örneği: Bulgargaz LNG kargolarını Türkiye'de teslim alıyor, ama BOTAŞ bu kargoları Bulgargaz'a kendi adına Avrupa'nın herhangi bir yerine........

© Yeni Mesaj