Viyana'da gerçekleştirilen 11. Milli Ekonomi Modeli Kongresi'nde yapılan sunumlardan biri, küresel kriz dinamiklerini istatistiksel veriler üzerinden analiz eden dikkat çekici bir çalışmaydı. Hindistan'dan Vineeeta Kumari'nin sunduğu ampirik bulgular, aslında uzun süredir tartışılan fakat çoğu zaman ideolojik tartışmaların gölgesinde kalan bir gerçeği yeniden görünür kıldı: Borç temelli büyüme modeli, krizleri istisna değil, yapısal sonuç olarak üretmektedir.

Sunumun başlığı "Empirical Findings" idi; ancak içerik, yalnızca teknik bir ekonometrik değerlendirme değil, aynı zamanda sistemin zayıf halkalarını ortaya koyan bir kriz anatomisiydi.

Dış Borç Stoku: Anlamlı Bir Uyarı

Çalışmanın ilk bulgusu nettir: Dış borç stoku ile kriz olasılığı arasında pozitif ve yüksek derecede anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Bu yalnızca korelasyon değil, güçlü istatistiksel testlerle desteklenen bir sonuçtur.

Ekonomik büyümenin dış finansmana bağımlı kurgulandığı modellerde, ülke ekonomisi küresel likidite döngülerine açık hâle gelir. Küresel faiz artışı, risk iştahındaki düşüş ya da jeopolitik bir gerilim; borçla büyüyen ekonomiyi hızla savunmasız bırakır. Böyle bir yapıda kriz, dışsal bir şok değil; içsel bir kırılganlığın tetiklenmesidir.

Borç Servis Yükü: Sessiz Kriz Mekanizması

İkinci bulgu daha çarpıcıdır: Borç servis yükü, krizlerin güçlü tetikleyicisidir.

Borç stokunun kendisi kadar, onun çevrilme maliyeti de önemlidir. Faiz ve anapara geri ödemeleri bütçenin ve cari dengenin üzerinde baskı oluşturduğunda, ekonomi adeta kendi gelirini geleceğe........

© Yeni Mesaj