Daron Acemoğlu'nun son kitabı Hangi Liberal Demokrasi? (What Happened to Liberal Democracy?) bence bir kitap tanıtımından çok, bir düşünsel dönüşüm üzerinden okunmayı hak ediyor.

Çünkü karşımızda artık yalnızca "kurumlar önemlidir" diyen Acemoğlu yok.

Yıllarca kalkınmanın merkezine kapsayıcı kurumları, mülkiyet haklarını ve demokratik yapıları yerleştiren Acemoğlu, bugün çok daha temel bir noktaya gelmiş durumda: Bir ekonomik ve siyasal düzen geniş halk kesimlerine refah sağlayamıyorsa, çalışanları sistemin dışına itiyorsa ve serveti belirli ellerde yoğunlaştırıyorsa, kurumların varlığı tek başına yetmiyor.

Yeni Acemoğlu tam olarak burada başlıyor.

Kurumlardan gelir dağılımına

Acemoğlu'nun düşünsel seyri dikkat çekici.

Ulusların Düşüşü'nde temel mesele kapsayıcı ve sömürücü kurumlardı. Dar Koridor devlet ile toplum arasındaki güç dengesini tartıştı. Power and Progress ile teknolojiye döndü ve önemli bir eşiği geçti: Teknolojik ilerlemenin kendiliğinden toplumsal refah üretmediğini, teknolojinin hangi yönde kullanılacağına güç ilişkilerinin yön verdiğini savundu.

Şimdi ise Hangi Liberal Demokrasi? ile bir adım daha ileri gidiyor.

Acemoğlu açıkça liberal demokrasinin vaatlerini yerine getiremediğini; sanayisizleşme, eşitsizlik, neoliberal politikalar ve teknoloji merkezli ekonomik dönüşümün çalışan kesimlerin sisteme olan güvenini aşındırdığını söylüyor.

Dahası, çözüm olarak "işçi sınıfı liberalizmi" kavramını ortaya atıyor.

Bu modelde iyi işler, ortak refah, güçlü yerel topluluklar, kamusal hizmetler ve çalışanların ekonomik ve siyasal süreçlerde daha fazla söz sahibi olması gerekiyor

Buraya kadar güzel.

Ama şimdi soruyu tersinden soralım:

Neden hâlâ "liberalizm" kelimesini kurtarmaya çalışıyoruz?

Teşhis değişti, reçetenin adı değişmedi

Acemoğlu'nun düşünsel dönüşümündeki temel çelişki burada ortaya çıkıyor.

Bir sistemin gelir dağılımında sorun oluşturduğunu söylüyorsunuz.

Çalışanların üretkenlik artışından........

© Yeni Mesaj