Türkiye'nin kara para ve terörizmin finansmanıyla mücadelede beş yıllık yol haritası yenilendi. 4 Temmuz 2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile duyurulan "Türkiye'de Suç Gelirlerinin Aklanması ve Terörizmin Finansmanı ile Mücadele ve Müsadere Uygulamalarında Etkinliğin Artırılması Strateji Belgesi (2026-2030)", uygulama dönemi sona eren 2021-2025 belgesinin yerini aldı ve MASAK'ın internet sitesinde yayımlandı.

Belgeyi "beş yılda bir yenilenen rutin bir metin" olarak okumak, bu kez eksik bir okuma olur. Çünkü önceki dönem belgeleri ağırlıklı olarak finansal kuruluşları, yani bankaları, aracı kurumları, sigorta şirketlerini hedefliyordu. 2026-2030 belgesinin ağırlık merkezi ise başka bir yerde: Şirketin kendisi. Ticaret sicili kaydı, pay defteri ve ortaklık yapısı, ilk kez bu ölçekte bir mali istihbarat girdisi olarak tanımlanıyor.

MALİ İSTİHBARAT BİRİMİ NE DEMEK SINIRI NEREDE?

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 231. maddesi uyarınca mali istihbarat birimi ve yükümlülük denetimi görevi MASAK'ta. Bu ayrımın pratikte ne anlama geldiği çoğu zaman karıştırılıyor, oysa savunma stratejisi bakımından kritik.

MASAK bir soruşturma makamı değildir. Veriyi toplar, analiz eder, riski işaretler ve gerektiğinde suç duyurusunda bulunur. Ceza soruşturması Cumhuriyet savcıları tarafından, kovuşturma ise ihtisas mahkemelerince yürütülür. Yani MASAK'ın raporu bir mahkûmiyet değildir; ancak bir dosyanın açılmasına, hesapların incelenmesine ve asıl mesele burada malvarlığına yönelik tedbirlere giden yolun başlangıcıdır.

Şirketlerin genellikle geç fark ettiği nokta şu: Mali istihbarat süreci, ilgili kişiye tebliğ edilerek başlamaz. Şirket, hakkında bir risk analizi yürütüldüğünü çoğu zaman ancak bir tedbir kararıyla ya da bir denetim programına alındığında öğrenir.

GERÇEK FAYDALANICI: BEYAN ARTIK ÇAPRAZ KONTROL EDİLECEK

Strateji belgesinin şirketler açısından en somut başlığı gerçek faydalanıcılık sicilidir.

Gerçek faydalanıcı, tüzel kişiyi veya tüzel kişiliği bulunmayan teşekkülü nihai olarak kontrolünde bulunduran ya da bunlar üzerinde nihai nüfuz sahibi olan gerçek kişiyi ifade eder. Tanım basit görünür; uygulamada ise vekâleten pay tutma, üst üste binmiş holding katmanları, aile içi hisse devirleri ve yurt dışı yapıların araya girdiği durumlarda son derece tartışmalı hale gelir.

Yeni dönemde beyan tek başına yeterli olmayacak. Belgeye göre Gelir İdaresi Başkanlığı ile Ticaret Bakanlığı, hatalı bildirimleri tespit etmek amacıyla asgari altı aylık periyotlarla ortak çalışmalar yürütecek. Gerçek faydalanıcılık sicili ile ticaret sicili arasında açıklanamayan bir uyumsuzluk saptanırsa, veriler gerekli açıklamaları içerecek biçimde MASAK ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına bildirilecek; mükellef risk analizi çalışmalarına dâhil edilerek denetim programı kapsamına alınacak.

Bunun hukuki tercümesi nettir: 529 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kapsamında verilen gerçek faydalanıcı bildirimi ile ticaret sicilindeki ortaklık tablosu arasındaki her tutarsızlık, artık kendiliğinden bir vergi incelemesi tetikleyicisidir. Yıllardır "kâğıt üzerinde" bırakılmış ortaklık düzenlemeleri, güncellenmemiş pay devirleri ve sicile yansıtılmamış hisse hareketleri, bugüne kadar sessiz kalmış olabilir; yeni dönemde sessiz kalmayacak.

Aynı eksende pay defterinin elektronik ortamda tutulması zorunluluğunun kapsamı genişletilecek ve eski kayıtların elektronik ortama aktarılması sağlanacak. Ticaret sicili müdürlüklerince yapılan kontroller de kamuya ait ilave verilerle güçlendirilecek. Böylece pay defteri, TTK anlamında bir ispat aracı olmanın ötesine geçerek analiz edilebilir bir veri setine dönüşüyor.

ASIL HEDEF CEZA DEĞİL MALVARLIĞI

Genelgenin gerekçesinde açıkça vurgulanan husus, mücadelenin temel amacının suçluların suç gelirinden mahrum bırakılması olduğudur. Belge başlığında "müsadere uygulamalarında etkinliğin artırılması" ifadesinin yer alması tesadüf değil.

Bu, iflas ve yeniden yapılandırma hukukuyla........

© Yeni Birlik