Sinir hücresi penceresinden meşveret-şûrâ mesleği -1
Her bir sinir hücresinin gövdesine ulaşan alıcılar (dendrit) ve genelde tek bir verici (akson) uzantıları vardır. Dendritler başka yerlerden gelen sinyalleri alırken akson, sinyali farklı sinir hücrelerine, kaslara, bezlere iletir.
Dikkatle nazar edildiğinde sinir hücresinin bu harika yapısı, toprağın altındaki saçaklı kökleriyle ve yukarıya doğru uzanan yapısıyla bir yeşil soğanı andırır. Kök kısımları binlerce dendriti, baş kısmı merkezî gövdeyi, yukarıya uzanan yeşil sapı ise akson hattını temsil eder. Bu latif benzerlik, kâinattaki sanatın bir merkezden ve tek bir Sâni’in kaleminden çıktığını fısıldar.
Dendritler sinir hücresine her yönden gelen sayıları yüzbinlere ulaşabilen ince uzantılardır; aralarında ortak kanallar oluşturarak birleşip kalınlaşır, dört bir yandan sinir hücresinin gövdesine bağlanırlar. Her bir dendrit farklı bilgileri farklı yönlerden getirip hücrenin gövdesine döker.
Akson ise sinir hücresi gövdesinden çıkan tek ve uzun çıkıntıdır. Sinir hücresinin diğer hücrelere vermek istediği ana mesajı taşır. Hücre gövdesinden çıkan akson, uzun ve kalın bir çıkıntı olduğundan hemen fark edilir. Aksonlar sinir sisteminin temel iletim hatlarıdır. Bazı aksonlar bir metreden daha uzun olabilirken, bazıları bir milimetreden daha kısadır. İnsan vücudundaki en uzun aksonlar, omurilikten ayakların başparmağına kadar uzanan siyatik sinirde bulunur. Yüzbinlerce dendritin getirdiği sinyaller hücrenin gövdesinde birleştirilerek işlenir ve ortak sinyale dönüştürülür; bu ortak mesajı iletme vazifesini aksonlar yapar.
Aksonlar, miyelin denen bir madde ile kaplıdır. Elektrik kablosunun etrafındaki yalıtkan maddeye benzeyen miyelin, yalnızca aksonda bulunur. Bu sayede elektrikî ileti 250 kat daha hızlı ve daha güvenli yayılır. Böylelikle hem veri kaybı hem de sinyalin sıhhatini bozan dıştan gelen parazit sinyaller engellenir. Akson,........
