İTTİHÂD-I İSLÂM NE DEMEK?

Lügatte kelime karşılığı İslâm birliği manasına gelen bu tabir, dünyadaki tüm Müslümanların birlikte hareket edebilmelerini ifade eder. Bir hadis-i şerifte bu manaya işaret etmektedir:

“Mü’minler sağlam bir binanın taşları gibidir; birbirlerine kuvvet verirler.”  (Süyûtî, el-Fethü’l-Kebîr, 2:309)  

Bir diğer manası, İslâm ülkelerinin ve onları yöneten idarecilerin kendi aralarında çeşitli alt birlikler ve paktlar kurmalarıdır. 

Hakikat Çekirdekleri’nde Bediüzzaman ittihad-ı İslâmı; “Azametli, bahtsız bir kıt’anın; şanlı, tali’siz bir devletin; değerli, sahipsiz bir kavmin reçetesi” olarak sunmaktadır. (ESDE, Hakikat Çekirdekleri, 433.)

TDV İslam Ansiklopedisinde ise bu konuda özetle şu bilgiler verilmektedir: İttihad-ı İslâm, siyasî bir ideolojinin kavramı olarak kullanılmaya başlanmadan önce Müslümanlar arasında kaynağı Kur’ân-ı Kerîm ve hadisler olan, birlik, kardeşlik ve yardımlaşma duygularının ifadesi anlamında başlangıçtan beri mevcuttu. Nitekim “ittihad-ı din, uhuvvet-i din” gibi ifadeler, XIX. yüzyıldan önce de Müslüman sultanlıklar arasındaki yazışmalarda yer almış ve zaman zaman gayr-ı müslim devletlerle olan mücadeleler sırasında birbirlerinden yardım isterken bu ifadelerle din kardeşliğinin sorumluluklarına atıfta bulunulmuştur

Osmanlı topraklarında, ittihad-ı İslâm kavramı, ilk defa Namık Kemal tarafından Hürriyet gazetesinin 10 Mayıs 1869 tarihli sayısında kullanılmış, ardından Yeni Osmanlılar’ın diğer yayın organlarında ve özellikle Basîret gazetesinde tartışılmaya başlanmıştır.

İttihâd-ı İslâm, II. Abdülhamid’in........

© Yeni Asya