Bu ülkede herkes aynı hayata mı başlıyor, yoksa bazıları için yollar çoktan mı açılmış?

Bir ülkede adaleti anlamak istiyorsanız yalnızca mahkeme salonlarına bakmayın. O ülkenin gençlerinin geleceğe nasıl hazırlandığına, emeğin nasıl karşılık bulduğuna ve servetin kimlerin elinde biriktiğine de bakın.

Çünkü adalet, yalnızca kanunların önünde eşit olmak değildir. Hayata başlarken sahip olunan imkânların, fırsatların ve ekonomik kaynakların ne kadar adil dağıtıldığıyla da ilgilidir.

Bugün Türkiye’nin önünde giderek büyüyen bir çelişki var.

Bir tarafta üniversiteyi bitirdikten sonra iş bulabilmek için aylarca, hatta yıllarca bekleyen gençler… KPSS sınavlarına hazırlanan, atanabilmek için hayatının en verimli yıllarını ders kitaplarının arasında geçirenler… Asgari ücretle çalışıp birikim yapmaya, ev kurmaya, ailesine destek olmaya çalışanlar… Bir iş fikri geliştirdiği hâlde sermaye bulamadığı için hayallerini erteleyenler…

Diğer tarafta ise finansal fonlar, kamu teşvikleri, vergi istisnaları, ayrıcalıklı ekonomik ilişkiler ve büyük sermaye imkânları üzerinden servetini büyütebilen dar bir kesim.

Bir tarafta geleceğini kurabilmek için hayatından yıllar veren milyonlar, diğer tarafta ekonomik sistemin sunduğu imkânlara çok daha kolay erişebilenler.

İşte Türkiye’nin asıl tartışması gereken mesele tam da burada başlıyor.

Bu ülkede gençlerden sürekli çalışmaları, üretmeleri, tasarruf etmeleri ve girişimci olmaları isteniyor. Peki, aynı ülkede herkes aynı ekonomik imkânlara sahip mi?

GENÇLERİN HAYALLERİ VAR, PEKİ SERMAYELERİ VAR MI?

Avrupa’daki girişimcilerin yaş dağılımını gösteren bir araştırma grafiği dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyordu. İtalya, 25 yaş altı girişimcilerin yüzde 26’lık oranıyla ilk sırada bulunuyordu. İrlanda yüzde 25 ile ikinci sıradaydı.

Bu tablo, gençlerin ekonomik hayata katılımı ve girişimcilik kültürü bakımından önemli bir tartışma başlatıyor.

Türkiye İstatistik Kurumunun 2025 yılı verilerine göre 15-24 yaş grubundaki gençlerin işsizlik oranı yüzde 15,3. Ne eğitimde ne istihdamda bulunan gençlerin oranı ise yüzde 23,3.

Daha çarpıcı olanı, genç kadınlarda bu oranın yüzde 30,9’a ulaşması.

Bu rakamların arkasında kaç yarım kalmış hayal, kaç ertelenmiş evlilik, kaç gerçekleştirilememiş iş fikri ve kaç kez yeniden başlamak zorunda kalmış genç olduğunu hesaplayabiliyor muyuz?

Üstelik bu gençlerin önemli bir bölümü, eğitim hayatları boyunca kendilerine anlatılan başarı hikâyelerinin peşinden gitti. İyi bir üniversiteye girerlerse iyi bir iş bulacaklarına, meslek sahibi olurlarsa ekonomik bağımsızlıklarını kazanacaklarına inandılar.

Ancak mezuniyet sonrasında karşılarına çıkan gerçek, çoğu zaman diplomalarının vaat ettiği gelecekten oldukça uzaktı.

Şimdi onlara yeni bir öneri sunuluyor: Girişimci olun!

Kendi işinizi kurun, teknoloji üretin, dünyaya açılın, istihdam sağlayın, risk alın!

Elbette bunların hepsi değerli hedefler. Ancak bir soru sormak gerekiyor: Kirasını ödemekte zorlanan, krediye erişemeyen, sermaye biriktiremeyen ve geleceğinden emin olamayan bir genç hangi kaynakla girişimci olacak?

Bir iş kurmak için yalnızca cesaret yetmiyor. Sermaye, güven, öngörülebilirlik ve fırsat eşitliği gerekiyor.

Türkiye’de gençlerin önündeki engellerden biri de tam olarak bu: Hayal kurma imkânı ile o hayali gerçekleştirme imkânı arasındaki büyük mesafe.

BİRİLERİ BİRİKİM YAPAMIYOR, BİRİLERİ KAYNAKLARA ERİŞİYOR!

Şimdi meselenin diğer tarafına bakalım.

Türkiye’de gelir dağılımına ilişkin TÜİK’in 2025 yılı sonuçları, üzerinde uzun uzun düşünülmesi gereken bir tablo ortaya koyuyor.

En yüksek gelir grubundaki yüzde 20’lik kesim, toplam gelirin yüzde 48’ini alıyor. En düşük gelir grubundaki yüzde 20’nin payı ise yalnızca yüzde 6,4.

Başka bir ifadeyle, toplumun en yüksek gelir elde eden beşte biri, en düşük gelir elde eden beşte birinin yaklaşık 7,5 katı kadar gelir payına sahip.

Bu yalnızca bir istatistik değil. Aynı zamanda Türkiye’de ekonomik fırsatlara erişimin ve yaşam koşullarının nasıl farklılaştığını gösteren önemli bir işaret.

Üniversiteyi bitirmiş. İş arıyor. Bulduğu işte aldığı maaşla kirasını, ulaşımını ve temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor. Ay sonunda elinde birikim kalmadığı için kendi işini kurma hayalini bir sonraki yıla erteliyor.

Şimdi başka bir tabloyu düşünün.

Ekonomik ilişkileri, sermaye birikimi ve finansal kaynaklara........

© Yeni Ankara