CHP arşivi yakıldı mı?

Cumhuriyet Halk Partisi’nin arşivi yakıldı mı? 

Tartışma 1950’den bu yana devam ediyor. CHP’nin özellikle ülkenin kaderine tek başına hükmettiği 1923-50 dönemine ait belgeler hepimizi ilgilendiriyor. Ancak bu döneme dair arşivleri ne durumda?

Yakıldı denildi, 12 Eylül darbesinin ardından kapatılınca SEKA’ya geri dönüşüme gönderildi denildi… 

Eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, 4 Kasım 2020 tarihinde Karar TV’de Devlet Arşivleri’nde bulunan 1-1,5 milyon sayfa civarındaki CHP arşivinin tamamının bir kopyasını aldıklarını söylemişti. Bunun üzerine araştırmacılar, CHP Arşivi üzerinde çalışmaya başladı. (Merak edenler Emre Erkan’ın Toplumsal Tarih Akademi’nin Aralık 2023 tarihli 3. sayısındaki makalesine bakabilir.)  

CHP Arşivi kurum dışına çıkarıldı, anlaşılan başka ellere geçti ve sonunda devletimizin emin ellerinde. Bu güzel ama iki soru sormamız lazım:

Asıl arşivin ne kadarı elimizde? Yok edilenler, ayıklananlar, karartılanlar, en önemlisi de devlete teslim edilmeden önce değiştirilenler oldu mu?

1) Orijinal belge kurum dışına çıkarıldığında fiziksel olarak kaybolma, hasar görme, değiştirilme veya yok edilme riski artar.

2) Arşivdeki güvenlik zinciri kırılır. Mahkemelerde, akademik çalışmalarda veya tarihî araştırmalarda “Bu belge gerçekten orijinal mi? Değiştirildi mi?” soruları gündeme gelir.

3) Güvenilirlik büyük ölçüde sıfırlanabilir (özellikle delil zinciri belgelenmezse).

Şimdi devletimizin elinde bulunan CHP arşivine ne kadar güvenebiliriz? 

CHP Meclis Grubu tutanaklarından sadece 1923-24 yıllarına ait olan bir defter kurtulabildi ki onu da Yücel Demirel ve Osman Zeki Konur, 2002 yılında yayınladı. Devede kulak bile değil.

Şimdi tartışmaya katkıda bulunmak için 1986 yılından üç gazete haberini tarih sırasıyla aktarmak istiyorum. Bakalım o yıllarda nasıl tartışılmış CHP arşivi?   

“2 Eylül’den sonra Cumhuriyet Halk Partisi’nin, o zaman el konulan tüm belgelerinin yok edildiği iddiaları Meclisi Meclisi’ne yansıtıldı. SHP İçel Milletvekili Fikri Sağlar’ın bu iddiayı ortaya çıkarmayı amaçlayan soru önergesini Meclise vermesi ardından görüştüğümüz, SHP mallarının korunmasıyla görevli bir kayyum, SHP belgelerinin sıkıyönetim emriyle alınıp götürüldüğünü ve ne olduğunu bilmediklerini açıkladı. Sağlar, başbakanın yanıtlamasını istediği önergesinde, şunları soruyor:

“Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin........

© Yeni Akit