“Küçük Amerika olacağız” sözünü ilk kim söyledi?

Efsaneler yedi canlıdır, derler. Kolay kolay ölmez. Bir kere dillere peleseng oldu mu, silmek veya değiştirmek kimsenin harcı değildir.

Bu efsanelerden biri de “Küçük Amerika olacağız” sözünü Adnan Menderes’in söylediğidir. Dolayısıyla Menderes’in Amerikancılığına taş gibi bir delil, öyle değil mi?

Söylene söylene ağızlardaki sakız Menderes’in hatırasına yapışıp kaldı. 

Halbuki sözün Menderes ile alakası yoktu. 

Söyleyen CHP’nin Başbakan Yardımcısı, 12 Mart’tan sonra bir süre Başbakan olan ve 12 Eylül darbesinden iki ay önce uğradığı suikastla hayatını kaybeden Prof. Nihat Erim’dir. Üstelik söylendiği yıl da henüz CHP’nin iktidarda olduğu 1949’dur, yani Demokrat Parti’nin iktidara gelmesine daha altı aya yakın bir süre vardır.

Bu iddiamızın delillerini aşağıda bulacaksınız.

29 Aralık 1949 tarihli Anadolu gazetesi Nuhat Erim’in sözünü başlığa şöyle çıkarmış:

“20 yıl sonra Türkiye bir Amerika olacak.”

20 yıl sonra dediği 1969’dur ama o tarihte Adalet Partisi iktidardadır.

Türkiye, Amerikan hegemonyasına 1945’ten itibaren İsmet İnönü marifetiyle girmiştir.

Cumhuriyet gazetesi ise bu sözü Başbakan Yardımcısı Nihat Erim’in 20 Eylül 1949’da, yani iki ay kadar evvel de söylediğini beyan etmiş, daha doğrusu o zaman Amerikancılığın şampiyonu olduğu için müjdelemiş okurlarına. 

Şunu yazmış Nihat Erim’in fotoğrafının altına:

“Başbakan Yardımcısına göre, Türkiye yakın gelecekte küçük bir Amerika olacak.”

Bu sözlerin gazetelerde çarşaf çarşaf yayınlandığı günlerde daha Adnan Menderes’in başbakanlığı bile ihtimallerin en düşüğüydü. Zira Demokrat Parti’nin planına göre Cumhurbaşkanı Fevzi Çakmak olacak, Celal Bayar ise 1937-38’in devamı olarak Başbakanlığı üstlenecekti. 

Lakin seçime bir ay kala Fevzi Çakmak vefat edince plan altüst olmuş ve Bayar’ın ismi Cumhurbaşkanlığı seçiminde geçince başbakanın kim olacağı konuşulmaya başlamıştı ama o çok sonraki bir meseleydi. 1949 Eylülünde daha bu meselelerin konuşulmasına çok zaman vardı. Son bir örnek olarak Vatan gazetesinin kupürüne verelim. O da 20 Eylül 1949 tarihli. Haberin başlığı şöyle atılmış:

“Türkiye küçük bir Amerika olacaktır.”

Altta Başbakan........

© Yeni Akit