Türkiye’de işçileri bekleyen ve genellikle farkında olunmayan en büyük tehlikelerden biri, belirli süreli iş sözleşmelerinin her türlü işyerinde rahatça kullanılabilmesidir. İşverenlerin temel taleplerinden biri, belirli süreli iş sözleşmelerini istedikleri gibi kullanabilmeleridir.

4857 sayılı İş Kanununda işçi ile işveren arasında imzalanan iş sözleşmesinin (hizmet akdi, hizmet sözleşmesi) iki türü vardır: Belirli süreli iş sözleşmesi ve belirsiz süreli iş sözleşmesi.

Kanuna göre, iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak kurulmadığı durumlarda sözleşme belirsiz süreli sayılır. Birçok işçi, “belirsiz süreli iş sözleşmesi”nin kötü olduğunu, bu sözleşmeyle durumunun “belirsiz” kılındığını düşünür. Bu anlayış yanlıştır. “Belirsiz süreli iş sözleşmesi” işçinin durumunun belirsiz olduğu bir sözleşme değildir. İşçi ile işveren arasında bir iş sözleşmesi imzalanmıştır ve bu sözleşme, taraflardan birinin bu ilişkiyi sona erdirmesine kadar devam eder. Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin sona erdirildiği bazı durumlarda ödenir. İş güvencesi de belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar için geçerlidir.

Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi ise belirli süreli iş sözleşmesidir. Belirli süreli iş sözleşmesi süresi sonunda kendiliğinden sona erdiğinden, iş güvencesi yoktur; işe iade davası açılamaz. Belirli süreli iş sözleşmesi sonunda kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı da ödenmez.

Bir inşaatta belirli süreli iş sözleşmesi kullanılabilir. Bir müteahhit 3 yıl sürecek bir site inşaatında çalışacak işçilere 3 yıllık belirli süreli bir iş sözleşmesi imzalattığında, 3 yılın sonunda hiçbir tazminat ödemez.

Ormanlarda yangınla mücadelede, şeker fabrikalarında kampanya dönemlerinde de bu uygulamaya gidilebilir. Yangınla mücadele de, şeker fabrikalarının kampanya döneminde çalışma da belirli sürelidir. Bu işçiler genellikle her yıl yeniden çalışmaya davet edilir.

Yürürlükteki kanunlarımıza göre, belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar.

Bazı işyerlerinde kanuna aykırı bir biçimde belirli süreli iş sözleşmesiyle işçi çalıştırılmaktadır.........

© Veryansın TV