Dinlediğimiz müzik, sadece zevkimizi değil; yaşadığımız zamanı, yaşadığımız yeri ve umut ettiğimiz yarını da anlatır. Bir toplumun hangi şarkıyı yüksek sesle dinlediğine bakarak, o toplumun durumunu anlayabilirsiniz…

Arabesk mesela; sadece bir müzik türü değildir. Türkiye’de arabeskin yükseldiği dönemlere baktığınızda, kırdan kente göçün hızlandığını, şehirle kurulan ilişkinin yaralı olduğunu,tam bir kadercilik görürsünüz. Arabesk “isyan ediyorum” demez; “katlanıyorum” der. Bu yüzden en çok, gelecek vaadinin zayıfladığı, umutların bireysel hayata sıkıştığı dönemlerde yükselir. Bu bir tesadüf değildir.

Pop müzik başka bir yerden konuşur. Pop’un yükseldiği dönemlerde genellikle şehirli söylemlerin arttığını, orta sınıfın hakimiyetini geleceğin daha “parlak” göründüğünü görürüz. Pop büyük sorular sormaz. “Nasıl yaşamalıyım?” demez, “Nasıl eğlenirim?” der. Bu yüzden pop, çoğu zaman ekonomik istikrarın arttığı, hayatın hızlandığı, kimliğin hafiflediği dönemlerin müziğidir.

Rap’e geldiğimizde tablo değişir. Rap itirazdır. kadercilik değil  bir isyandır Rap’in yükseldiği dönemlerde genellikle genç işsizliğinin arttığını, kent yoksulluğunun görünür olduğunu, sosyal adaletsizliğin daha yüksek sesle hissedildiğini görürüz. Rap “beni ezdiler” demekle kalmaz, “beni niye eziyorsun?” diye sorar. O yüzden rap, çoğu zaman çatlağın büyüdüğü, merkezin gençleri duymakta zorlandığı dönemlerde yükselir.

Rock daha çok bireysel özgürlükle ilgilidir. Kimliğin, cinselliğin, bedenin, ifadenin alan açtığı dönemlerde öne çıkar. Toplum biraz nefes almaya başladığında rock duyulur. Klasik müzik ya da caz gibi türler ise çoğunlukla kurumlaşmanın ilerlediği, kültürel sermayenin güçlü olduğu, eğitimle sanat arasındaki bağın sıkı olduğu dönemlerde görünür olur.

Yani sanat akımlarıyla toplum hakkında sosyolojik bir çıkarım yapılabilir. Ancak şöyle; sanat toplumu yönlendirmez, önce toplumda olanı yansıtır.

Şimdi tabloya biraz daha geniş bir yerden bakalım.

Bugün rap, sadece Türkiye’de değil; neredeyse bütün dünyada gençliğin ortak dili haline geldi.........

© Turktime