Eğitimde fırsat eşitliği, bireysel yeteneklerin keşfi ve modern pedagoji gibi kavramları genellikle batı merkezli ya da tamamen modern çağın getirileri olarak görme eğilimindeyiz. Oysa dönüp arkamıza, Osmanlı’nın eğitim mirasına baktığımızda, bugün hâlâ yakalamaya çalıştığımız pek çok evrensel doğrunun kökleriyle karşılaşırız. Bu köklerin en canlı örneklerinden biri, bilginin ilk kapısı olan sıbyan mektepleridir.

Osmanlı'nın eğitim tarihinde sıbyan mektepleri, bilgiye ilk adımın atıldığı yapılar olarak büyük önem taşır. Osmanlı’da çocukların eğitim hayatına ilk adımı attığı 5-6 yaşlarındaki bu okullar, yalnızca temel okuma-yazma, temel dini bilgiler ve dört işlemden ibaret bir matematik eğitimi vermiyordu. Çok daha derin, insani ve vizyoner bir eğitim mantığını barındırıyordu.

Bugün eğitim sistemimizin en büyük çıkmazlarından biri, her çocuğu aynı kalıba sokmaya çalışmaktır. Oysa Osmanlı sıbyan mekteplerinde her talebe kendi kabiliyetine göre değerlendirilirdi. Herkese aynı dersler dayatılmazdı. Bu vizyonun özeti, o mekteplerin duvarlarında asılı olan şu muazzam cümlede gizliydi:

“Burada hiçbir balık uçmaya, hiçbir kuş yüzmeye zorlanmaz.”

Bundan yüzyıllar önce, çocukların fıtratına ve bireysel farklılıklarına gösterilen bu saygı, bugünün modern........

© Türkiye