Bir ağustos zaferi daha: Burak Reis ya da Sapienza
1299’da kurulan Osmanlı iki asır sonra (1499) ilk açık deniz zaferine imza atar ki Prevezelerin müjdecisidir âdeta...
Bir zamanlar dünya ticaretine yön veren iki şehir vardır: Venedik ve Cenova.Cenevizliler Batı Akdeniz, Ege ve Karadeniz’de koloniler kurar, Galata’dan tutun Kırım’a... Venedikliler ise doğu Akdeniz’i mekân tutar, hâliyle sık karşılaşırız onlarla. Cenova soylu aileler tarafından yönetilir ılımlı ve esnektir. Venedik ise oligarşik cumhuriyettir, Dük’ün dediği dedik, kuyruğu diktir. Şöyle misal vereyim, İstanbul 4. Haçlı Saldırısı ile Latin istilasına uğradığında Ceneviz pisliğe bulaşmaz. Venedik ise Bizans’ta imtiyazlı olmasına rağmen müstevlilere uyar, kan döker, yağma yapar, can yakar. 1453 kuşatmasında Venedik canını dişine takar karşımıza çıkar, Ceneviz ise ayağımıza takılmaz, münasebetleri dengeli tutar. Yani biri esnaftır öbürü despot. Peki biz bugün nereye bakacağız? Despotlara.
Fatih’in oğullarından Bayezid Amasya’da ve Cem ise Konya’da şehzadedir. Emr-i Hak vaki olduğunda ağabey Bayezid hızla gelir, oturur tahta. Ki büyüğün hakkıdır teamüllere bakılırsa.Şehzade Cem’in abisine tabi olması lazımdır ama etrafındakilerin aklına uyar, elini beline atar. Yenişehir ovasında savaşır yenilir, önce Konya’ya sonra Memluklerin yanına kaçar. Bu arada hac vazifesini de ifa eder, elini eteğini çeker iktidardan. Sonra birileri yine kanına girer, ayaklandırırlar. O günlerde Rodos’tan nazik bir davet alır icabet eder. Ama ayrılamaz onu Fransa’ya satarlar. Fransızlar ise devreder Papa’ya. Vatikan’ın eline koz geçmiştir, tehdide başlar. Ancak Cem kendini kullandırmaz, yeni bir cephe açmaz. Sultan Bayezid kardeşinin sıhhati selameti için her yıl 45 bin altın fidye yollar. Ne zaman ki Şehzade Cem vefat eder, Bayezid Han “İşte şimdi başlıyoruz” der, Akdeniz’i Türk gölü yapmak için adımlar atar. Her türlü melanetin arkasında olan Venedikliler başlarına gelecekleri hisseder, “barış havarisi” kesilirler. Bayezid Han yüz vermez, Venedik’in İstanbul temsilcisi Hironimo Marcello’yu casusluk ithamı ile evine yollar. “Öyleyse filancayı atayalım” derler reddeder kapıyı kapar. Ardından Venedik’e hububat satışını yasaklar. Sonra İşkodra Emîri Firuz Bey’i Karadağ’a yollar, eski vali Georges Czernovitch Venedik’e kaçar. Venedik heyeti yine İstanbul’a koşar ama muhatap bulamaz “tamam istediğiniz gibi olsun” deyip geri adım atsa da Akdeniz’de huzur kalmaz, sivil gemilere saldırılar filan...
Henüz donanmamız Venedik, Fransa ve İspanya ayarında değildir. Tekneleri azeplerle yüzdürmeye çalışırız ki Kaptan Paşa bile bahriyeli değildir daha. Gelgelelim Tunuslu Türk korsanları Burak Reis, Kara Hasan ve Herek Reis denize aşinadırlar. Kemal Reis sadece gözü kara bir savaşçı değil, haza denizcidir, yelken basar, dümen tutar, suyla, havayla, rüzgârla fısıldaşır, sekstant ve usturlab kullanır, haritası pusulası her daim yanındadır.........
