Ramazan ayı geldi. Bütün Müslümanlara mübarek olsun.

Her ramazan ayında Türkiye’de bir tartışma yeniden başlar: “Fiyatlar yine arttı.” Konu çoğu zaman ahlaki bir çerçevede ele alınır. Esnafın fırsatçılığı, açgözlülüğü ve zincir marketlerin “fahiş kâr” hırsı gibi ifadeler kullanılır. Oysa meseleyi yalnızca ahlak kategorisiyle açıklamaya çalışmak, ekonomik bir olguyu yanlış bir zemine taşımak anlamına gelir. Ahlaki zaaflar elbette mümkündür; fakat ramazanla birlikte her yıl tekrar eden genel fiyat yükselişini doğrudan “ahlaksızlık” diye etiketlemek, iktisadi mekanizmayı görmezden gelmektir.

Fiyat yükselmelerini nasıl açıklayabiliriz?

Öncelikle Türkiye’nin içinde bulunduğu yüksek enflasyon gerçeğini göz ardı edemeyiz. Enflasyon, fiyatların genel seviyesinin sürekli artışı demektir. Böyle bir ortamda fiyatların yükselmesi istisna değil, kuraldır. Kira, enerji, ham madde, işçilik, nakliye gibi maliyet kalemleri arttıkça satış fiyatlarının sabit kalması beklenemez. Üstelik enflasyon sadece maliyeti artırmakla kalmaz; belirsizliği de büyütür. Belirsizlik arttığında işletmeler “malları yarın daha pahalıya yerine koyarım” kaygısıyla fiyatlarını daha sık günceller, stok yönetimini daha temkinli yapar. Bu da fiyatların daha görünür şekilde yukarı doğru hareket etmesine yol açar...

İkinci bir unsur, yakın tarihte........

© Türkiye