Antalya COP31’de Taahhütlerin Retoriği ve Pratik Değersizliği: Devletler mi, Karteller mi?
2026 yılı Kasım ayında Antalya’da başlayan COP31, “uygulama COP’u” sloganıyla açılmış olsa da ilk günlerden itibaren yapısal tıkanıklıkların ve irade eksikliğinin gölgesinde kalmıştır. Konferansın açılış gündemi, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanı ve uyum fonlarının artırılması yönündeki taleplerinin reddedilmesiyle şekillenmiştir . Afrika Grubu’nun uyum finansmanının üç katına çıkarılmasına ilişkin ayrı bir gündem maddesi talebi ve Nepal’in dağ iklimi gündemi önerileri kabul görmemiştir . Bu tablo, Antalya’da verilen sözlerin ve yapılan demeçlerin pratikte neden hiçbir değeri olmadığı sorusunu kaçınılmaz kılmaktadır.
Bu sorunun yanıtı, yalnızca devletlerin siyasi iradesizliğinde değil, aynı zamanda küresel iklim yönetişiminin fiilî karar alma mekanizmalarının devletlerin ötesine geçmiş olmasında aranmalıdır. Zira konferansın ev sahiplerinden Türkiye “Cumhurbaşkanı” Recep Tayyip Erdoğan, COP31’in açılışıyla eşzamanlı olarak yeni petrol sahalarının işletmeye açılacağını duyurmuştur . Bu çelişki, devletlerin resmî taahhütleri ile fiilî enerji politikaları arasındaki uçurumu gözler önüne sermektedir.
COP31’in Yapısal Tıkanıklığı ve Taahhütlerin Retoriği
Antalya’daki müzakerelerin ilk günlerinde ortaya çıkan tablo, iklim diplomasisinin kronikleşmiş sorunlarını yansıtmaktadır. Gelişmekte olan ülkeler, 2029’da Bakü’de kabul edilen yıllık 300 milyar dolarlık iklim finansmanı taahhüdünün ötesine geçilmesini talep ederken, gelişmiş ülkeler bu konunun yeniden açılmasına dahi direnç göstermiştir . Avrupa Birliği temsilcisi, finansman konusunun “çözüme kavuşturulduğu” yönündeki Bakü mutabakatına atıfla, Antalya’da yeni yükümlülükler üstlenmeye yanaşmamıştır .
Bu direncin somut bir göstergesi, Afrika Grubu’nun uyum finansmanının üç katına çıkarılması talebinin gündemden düşürülmesidir . Gelişmiş ülkelerin bu talebi reddetme gerekçesi, finansmanın “başka maddelerde” görüşülmesi gerektiği yönündedir . Oysa iklim krizinin doğrudan etkilerine maruz kalan ülkeler için uyum finansmanı, hayatta kalma meselesidir. Bu durum, taahhütlerin retorik düzeyinde kaldığını, pratikte ise statükoyu korumaya yönelik bir direncin hâkim olduğunu göstermektedir.
Konferansın ev sahibi Türkiye’nin pozisyonu ise ayrıca dikkat çekicidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Antalya’da bir şeyler değişti” denilecek bir konferans düzenlemeyi hedeflediklerini belirtirken , aynı günlerde “Cumhurbaşkanı” Erdoğan’ın yeni petrol sahaları müjdesi vermesi, ev sahibi ülkenin iklim taahhütleri ile enerji politikaları arasındaki tutarsızlığı ortaya koymaktadır . Bu tutarsızlık, devletlerin iklim söylemlerinin, fosil yakıt çıkarları söz konusu olduğunda ne denli hızla askıya alınabildiğini göstermektedir.
Devletlerin Ötesinde İktidar: Karteller ve Tekno-Oligarşik Yapılar
Antalya’daki taahhütlerin pratik değersizliğini anlamak için, küresel iklim yönetişiminin fiilî güç haritasına bakmak gerekmektedir. Uluslararası........
