Opinie

Opinie: Jongeren GroenLinks-PvdA schetsen valse tegenstelling over dienstplicht

Het debat over de dienstplicht gaat om veel meer dan om wel of niet vechten. Linkse jongeren vervallen in gevaarlijk wensdenken, betogen Joanne Sloof, voorzitter van het CDJA, en Friso van Gruijthuijsen, voorzitter van de JOVD.

Dit artikel is geschreven doorJoanne Sloof en Friso van GruijthuijsenGepubliceerd op 26 maart 2026, 22:00Leestijd 3 min

Bewaren

Delen

Dit is een ingezonden opiniestuk. Het standpunt in dit artikel is niet per definitie ook het standpunt van Trouw.

Onlangs schreven de jongerenorganisaties van GroenLinks-PvdA in Trouw een opinie over het massaal willen weigeren van een eventuele dienstplicht, waarin zij afsluiten met de woorden: ‘En stel: als er oorlog komt en er niemand gaat, zou dat niet beter zijn?’ (Trouw, 8 maart).

Mis nooit meer het laatste nieuws

Momenteel heeft u geen permissie gegeven om notificaties te ontvangen. Klik hier voor een popup met meer informatie.

Krijg een melding bij belangrijk nieuws over Algemeen.

Dit was een test

Op dit moment onderzoeken wij de belangstelling van onze lezers voor de regio sportmeldingen.

Bedankt voor je medewerking.

De vraag klinkt bijna poëtisch. Maar het is ook een gevaarlijke vorm van wensdenken die geen recht doet aan de realiteit waarin Nederland zich bevindt. Vrede is geen vanzelfsprekendheid. De generatie van de toekomst, onze generatie, moet zich ervan bewust zijn dat vrijheid geen gegeven is dat uit de lucht is komen vallen. Wie in 2050 nog steeds in een Nederland wil wonen waar hij of zij zichzelf kan zijn, moet beseffen dat de weg daar naartoe niet vanzelfsprekend is.

Laat één ding helder zijn: niemand verlangt naar oorlog. Maar politiek bedrijven betekent ook verantwoordelijkheid nemen voor de wereld zoals die is, niet enkel voor zoals we die idealiter zouden willen zien. De geschiedenis leert ons keer op keer dat veiligheid en vrijheid alleen kunnen bestaan bij de gratie van geloofwaardige verdediging, zeker in een wereld met snel veranderende geopolitieke verhoudingen. De suggestie dat collectieve dienstweigering een vorm van morele superioriteit is, miskent dat vrijheid juist afhankelijk is van de bereidheid haar te beschermen.

Simplistisch frame

Juist daarom verdient het debat over de dienstplicht meer gewicht dan het simplistische frame van ‘wel of niet vechten’. Een moderne vorm van dienstplicht gaat niet over het sturen van jongeren naar loopgraven. Het gaat over de inzet van jonge mensen om de samenleving voor te bereiden op crises, zowel militair als civiel, waarbij weerbaarheid, betrokkenheid en verantwoordelijkheid om de hoek komen kijken. Noodzakelijk in een tijd waarin dreigingen, maar ook klimaatverandering en rampen veelzijdiger en minder voorspelbaar zijn dan ooit.

Quote van .Vrijheid is afhankelijk van de bereidheid haar te beschermen

Onderzoek laat zien dat een vorm van nationale dienst kan bijdragen aan sociale cohesie en polarisatie kan verminderen en dat het jongeren aanmoedigt om sociale vaardigheden te ontwikkelen. In een samenleving die steeds verder segmenteert langs opleidingsniveau, achtergrond en overtuiging, biedt een gedeelde ervaring juist een kans om bruggen te slaan en kansen om te ontplooien. Jongeren leren samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en zich verhouden tot anderen buiten hun eigen bubbel.

Gratis cadeaubon

Tegelijkertijd is het evident dat Nederland momenteel niet klaar is voor een herinvoering van de klassieke dienstplicht. Jarenlange bezuinigingen hebben geleid tot een tekort aan kazernes, instructeurs en materieel. Dat probleem los je niet op met slogans, maar met investeringen en visie. Het halen van de Navo-norm is dan ook een noodzakelijke voorwaarde om überhaupt serieus te kunnen nadenken over opschaling van defensiecapaciteit.

Juist omdat een traditionele dienstplicht op korte termijn niet realistisch is, moeten we nu beginnen met het ontwikkelen van alternatieven. Denk aan een bredere maatschappelijke diensttijd met een duidelijke defensiecomponent, waarin jongeren kunnen bijdragen aan logistiek, cyberveiligheid, techniek of medische ondersteuning. In moderne conflicten zijn het niet alleen de soldaten aan het front die het verschil maken, maar juist ook de mensen daarachter: degenen die drones onderhouden, voertuigen repareren en bevoorrading organiseren. Het uitbesteden van deze niet-gevechtstaken aan een getrainde civiele schil ontlast het beroepsleger en vergroot tegelijkertijd de weerbaarheid van de samenleving als geheel. Voor de langere termijn zouden we veel kunnen leren van onze bondgenoten, zoals Zweden.

De tegenstelling die de jongerenorganisaties van GroenLinks-PvdA schetsen tussen meedoen aan oorlog of moreel weigeren, is dan ook vals. Dat niet iedere jongere evenveel aandacht geeft aan het beschermen van onze vrijheid als aan de nieuwe naam van een moederpartij, is begrijpelijk. Maar om onze vrede en vrijheid serieus te nemen, moeten we ook bereid zijn daar pal voor te staan en die te verdedigen. Wie overweegt dat het beter is als niemand ons land verdedigt in een oorlog, geeft onze vrijheid als gratis cadeaubon weg.

Joanne Sloof is voorzitter van het CDJA en Friso van Gruijthuijsen is voorzitter van de JOVD.

Help ons door uw ervaring te delen: Feedback geven

Lees ook

Geselecteerd door de redactie

OpinieDienstplicht

Opinie: Als er oorlog komt, dan gaan wij niet!

InterviewNiet bij het leger

Deze drie 17-jarigen verzetten zich tegen militarisering. ‘Het wordt afgebeeld als: oh leuk, je gaat even bij het leger, terwijl je uiteindelijk mensen moet doodschieten’

© Trouw