Opinie

Opinie: Klimaat vergt leiderschap, geen nieuwe thriller

Mensen haken af bij klimaatkwesties. Maar dat komt vooral doordat politiek leiders het laten afweten, denkt Frans Vollenbroek.

Dit artikel is geschreven doorFrans VollenbroekGepubliceerd op 26 maart 2026, 22:00Leestijd 3 min

Bewaren

Delen

Dit is een ingezonden opiniestuk. Het standpunt in dit artikel is niet per definitie ook het standpunt van Trouw.

Klimaatverandering is geen ‘hot topic’ meer, constateert klimaatjournalist Maarten van Gestel van Trouw. Volgens hem is er sprake van een storytelling-crisis: het verhaal over klimaat weet ons niet meer te raken. Van Gestel vraagt zich af of dramaturgen kunnen helpen. Scriptdokters die normaal gesproken thrillers en series spannender maken, zouden misschien ook het klimaatverhaal nieuw leven kunnen inblazen. Hebben zij het recept om klimaat weer sexy te maken?

Mis nooit meer het laatste nieuws

Momenteel heeft u geen permissie gegeven om notificaties te ontvangen. Klik hier voor een popup met meer informatie.

Krijg een melding bij belangrijk nieuws over Algemeen.

Dit was een test

Op dit moment onderzoeken wij de belangstelling van onze lezers voor de regio sportmeldingen.

Bedankt voor je medewerking.

Grillen van het publiek

Hoe sympathiek die zoektocht ook klinkt, toch schuurt er iets. Het idee dat klimaatbeleid afhankelijk zou zijn van een meeslepend verhaal botst met een fundamenteel democratisch principe. Politici moeten verantwoordelijkheid nemen. Hun taak is ervoor te zorgen dat het land bewoonbaar blijft voor volgende generaties. Regeren is immers vooruitzien. Dat betekent niet meebewegen met de grillen van een publiek dat het onderwerp misschien even zat is.

Frans Vollenbroek is oud-milieuambtenaar in Den Haag en Brussel, mede-oprichter van Stichting Advocaat van de Aarde.

Toen de film An Inconvenient Truth in 2006 verscheen, voelde die voor mij al als een overdosis dramatiek. In die tijd werkte ik als milieuambtenaar bij de Europese Commissie. De feiten die in de film werden gepresenteerd, waren mij allang bekend. Nederland had niet voor niets het Kyoto-protocol ondertekend. Natuurlijk wist het grote publiek dit niet allemaal, maar was het werkelijk nodig om de boodschap via een dramatische film te brengen voordat er actie kon worden verwacht?

Quote van .De film ‘An Inconvenient Truth’ voelde als een overdosis dramatiek

Het volk leiden

Het raakt aan een fundamentele vraag over leiderschap in de politiek. Toen Rita Verdonk werd gevraagd naar haar politieke programma, antwoordde zij dat dit nog niet klaar was omdat ze eerst naar het volk wilde luisteren. Ze wilde zich laten leiden door de wensen van de bevolking. Toenmalig D66-leider Alexander Pechtold reageerde destijds scherp: “U moet zich niet laten leiden door het volk, u moet het volk leiden.”

Pechtold verwoordde daarmee een visie op leiderschap die draait om richting geven en verantwoordelijkheid nemen. Een leider zet een koers uit op basis van overtuiging en langetermijndoelen, niet op basis van de emoties van het moment. Dat betekent ook dat soms impopulaire beslissingen nodig zijn. Dit type leiderschap staat haaks op populisme, waarbij politici hun standpunten aanpassen aan wat op dat moment populair is.

Vertrouwen in de politiek

Tegenwoordig wordt vaak gezegd dat zo’n houding niet meer kan. Zonder maatschappelijk draagvlak is er immers geen politiek draagvlak. Daar zit een kern van waarheid in. Toch gaat politiek vooral over vertrouwen. Idealiter stemmen burgers op volksvertegenwoordigers omdat zij erop vertrouwen dat die zich goed laten informeren – onder andere door wetenschappers – en op basis daarvan verstandige beslissingen nemen.

Juist dat vertrouwen staat onder druk. Niet omdat politici te veel luisteren naar wetenschap, maar omdat ze zich te vaak laten leiden door sectorbelangen. Regels worden opgerekt, uitgesteld of omzeild. In zulke gevallen moet regelmatig de rechter ingrijpen om overheden te dwingen maatregelen te nemen ter bescherming van milieu, gezondheid of natuur. Ook lijken politici meer bezig te zijn met de volgende verkiezingen dan met de lange termijn, zoals David van Reybrouck schreef in zijn boek ‘Tegen verkiezingen’.

Armoedebeleid

Een vergelijkbare dynamiek speelt bij armoedebeleid. Bij recente gemeenteraadsverkiezingen bleek opnieuw dat veel mensen met lage inkomens thuisblijven, omdat zij denken dat de politiek toch niets voor hen doet. Dat creëert een vicieuze cirkel: wie niet stemt, wordt niet vertegenwoordigd; wie niet vertegenwoordigd wordt, ziet zijn belangen niet terug in beleid. Tegelijkertijd lijkt een deel van de kiezers met lagere inkomens zich te verplaatsen van partijen als de SP naar partijen als Forum voor Democratie.

De uitweg ligt uiteindelijk bij de middenpartijen. Zij moeten verantwoordelijkheid nemen en zich niet uitsluitend richten op hun eigen achterban. Politiek hoort het algemeen belang te dienen. Dat betekent dat inkomensongelijkheid niet pas aangepakt mag worden wanneer genoeg arme mensen naar de stembus gaan.

En hetzelfde geldt voor klimaatverandering. Maatregelen zouden niet afhankelijk mogen zijn van een nieuwe hype, een succesvolle Netflix-serie of een spannende nieuwe verhaallijn. Sommige problemen vragen simpelweg om leiderschap – ook als het publiek even geen zin meer heeft om het verhaal te horen.

Help ons door uw ervaring te delen: Feedback geven

Lees ook

Geselecteerd door de redactie

ColumnLeonie Breebaart

Voor een echt goed klimaatverhaal is een groene middenpartij nodig

EssayHet klimaatdrama

De zorgen over klimaat zijn het laagst in vijf jaar. Hoe wordt dit onderwerp weer sexy?

InterviewEnergiecrisis

Het kabinet moet veel meer doen om huizen van arme mensen te verduurzamen, zegt Ser-voorzitter Kim Putters

© Trouw