Padişah’ın, halkın tepkisini görmek için, kurban seçtiği Avni Bey ve Kuruçeşmeli Hasan adındaki iki gariban, hayatlarında ilk defa gördükleri pantolonları giyerek, İstanbul’daki Mısır çarşısında, korku dolu gözlerle gezinmeye başlarlar. Pantolona yabancı olan ahaliden “Bu ne biçim kıyafettir? Ayıptır yahu!” seslerinin gittikçe yükselip tansiyonun artmasıyla, şuurunu kaybeden kalabalık, iki garibanın üstüne çullanarak, onları tekme tokat bayıltıncaya kadar döverler.

Padişah, toplumda ve devlet memurları arasında, kıyafet tabanlı sınıf/zümre farkları yaratan, kavuk, sarık, şalvar ve çarık gibi giysilerin kaldırılarak, onların yerine fes, pantolon ve ceket gibi standart giysileri topluma benimsetip, normal yaşama yerleştirmek istemektedir. Kıyafet tabanlı sınıf/zümre farklılıklarından fayda temin edenlerle halkın, kıyafet değişikliğindeki tercihlere nasıl bir tepki göstereceğini görmek için de, Avrupa’dan getirttiği pantolonları, yukarıdaki olayın kahramanı iki garibana giydirip, çarşıya salmıştır.

Osmanlı toplumuna pantolonun ilk defa girdiği 1827 yılındaki bu trajik olay, insanların geleneksel kıyafet anlayışının ne kadar güçlü ve değişikliklere ne kadar dirençli olduğunun da göstergesidir.

Bu direncin farkında olan, İslam’ın 109’uncu halifesi II. Mahmut ta, kendisinden önceki 29 Osmanlı padişahından farklı olarak, şalvar ve kavuk yerine, pantolon ve fes giyerek, halkın sınıf/zümre farkı yaratan kıyafet anlayışından uzaklaşmasını hedeflemiştir.

Tanzimat Fermanı’nın ilanı ve batılılaşma hareketleri ile Osmanlı toplumunda pantolon kabul görmeye başlamış olsa da, kıyafet farklılıklarının toplumdaki etkisinden nemalanan bir kısım çevrelerin ısrarı(!), 1925 tarihli şapka kanununun çıkarılmasına zemin hazırlamıştır. Bu kanunla, halk arasında sınıf/zümrenin göstergesi olarak bilinen fes, kalpak, külah, takke, sarık gibi başlıklarla, cübbe, şalvar, potur vb. kıyafetler tamamen yasaklanmıştır.

Rusya’da, Deli Petro olarak bilinen Çar I. Petro da, Ortodoks kilisenin hâkimiyetindeki halkın yaşamında reformlara........

© Tigris Haber