Avrupa Birliği Gündeminde Demokrasi ve Güvenlik
Avrupa Birliği gündemi artık Brüksel koridorlarında hazırlanmış teknik düzenlemelerden ibaret değil. Savaşın Avrupa kıtasına dönmesi, göç rotalarındaki insani trajedi, enerji bağımlılığı, yükselen aşırı sağ ve rekabet baskısı; Birliğin hangi değerler üzerinde duracağını doğrudan sınayan başlıklara dönüştü. Bu tartışmalar Türkiye’yi de uzaktan ilgilendirmiyor. Gümrük Birliği’nden vize rejimine, sığınmacı politikalarından ifade özgürlüğüne kadar pek çok mesele, Ankara ile Avrupa arasındaki ilişkinin günlük hayatla kesişen yüzünü oluşturuyor.
Bugünün Avrupa’sında asıl soru, Birliğin daha fazla güvenlik uğruna hukuk devleti standartlarından ne kadar taviz vereceği sorusudur. Çünkü güvenlik kaygısının yükseldiği her dönemde, sınırları sertleştirmek ve siyasi denetimi artırmak kolay bir seçenek gibi sunulur. Fakat demokratik meşruiyetin zayıfladığı yerde ne ortak dış politika ne de kalıcı toplumsal dayanışma kurulabilir.
Avrupa Birliği gündeminde güvenlik ekseni
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısı, Avrupa’nın uzun süre ertelediği savunma tartışmasını merkez sahneye taşıdı. Birçok üye ülke savunma harcamalarını artırma, ortak tedarik mekanizmaları kurma ve askeri üretim kapasitesini büyütme arayışında. Bu yönelim anlaşılır: Avrupa, kendi coğrafyasındaki savaş karşısında yalnızca ekonomik güç olmanın yeterli olmadığını gördü.
Ancak savunma politikası, yalnızca bütçe kalemi değildir. Ortak tehdit algısı bulunmayan bir yapıda ortak savunma iradesi de kırılgan olur. Baltık ülkelerinin Rusya’ya ilişkin güvenlik kaygısı ile Akdeniz ülkelerinin düzensiz göç, deniz güvenliği ve Kuzey Afrika istikrarsızlığına verdiği önem aynı değil. Fransa’nın stratejik özerklik talebi ile bazı ülkelerin NATO ve ABD şemsiyesine daha sıkı bağlanma tercihi de bu ayrışmayı derinleştiriyor.
Bu nedenle Avrupa’nın savunma gündemi, silahlanmanın ötesinde siyasi koordinasyon meselesidir. Üye devletler ulusal egemenlik refleksinden vazgeçmeden ortak karar alma kapasitesini güçlendirmek istiyor. Fakat kriz anında kararların oybirliği şartına takılması, Birliğin dış politika iddiasını zedeliyor. Reform talebi buradan doğuyor; buna karşılık küçük ve orta ölçekli ülkelerin, büyük devletlerin gölgesinde kalma endişesi de meşru bir itiraz olarak ortada duruyor.
Güvenlik ile özgürlük arasındaki ince çizgi
Terörle mücadele, sınır güvenliği ve dijital gözetim alanlarında getirilen her yeni yetki, temel haklar bakımından dikkatle izlenmeli. Devletlerin yurttaşlarını koruma yükümlülüğü vardır; buna karşılık kişisel verilerin korunması, yargı denetimi ve basın özgürlüğü de demokratik düzenin tali unsurları değildir. Güvenlik gerekçesi, hesap sorulamayan idari tasarrufların sürekli mazeretine dönüşürse Avrupa’nın kendi hukuki mirası aşınır.
Bu........
