Dünya Kupası’ndan erken elenmemiz, Türk futbolunda uzun süredir biriken yapısal tıkanmanın artık tartışmasız biçimde görünür hale geldiğini göstermektedir. Sorun, yalnızca saha içi performansla açıklanabilecek dar bir çerçevenin çok ötesine geçmiş durumdadır. Bugün gelinen noktada temel mesele; futbolun ekonomik, yönetsel ve sportif katmanlarının eş zamanlı biçimde zayıflaması ve bunun sistematik bir kırılmaya dönüşerek bütün yapıyı taşıyamaz hale getirmesidir.

Siyasetin futbol üzerindeki belirleyici etkisinin artması, zaman içinde meritokrasi mekanizmasını aşındırmış; liyakat temelli kadro oluşumunun yerini, kısa vadeli dengelerle şekillenen bir yönetişim anlayışına bırakmasına zemin hazırlamıştır. Bu durum, Türk futbolunun sahip olduğu potansiyelin ekonomik, finansal ve sportif anlamda kurumsal bir değere dönüşmesini engelleyen temel darboğazlardan biri haline gelmiştir.

Ancak bu tablonun yalnızca “siyaset etkisi” ile açıklanması eksik kalır. Türk futbolundaki gelişim zafiyetinde kulüplerin de doğrudan ve ağır bir sorumluluğu bulunmaktadır. Özellikle kontrolsüz borçlanma ile rekabeti sürdürme politikalarına yıllar boyunca göz yumulması, finansal disiplinin kurumsallaşamamasını beraberinde getirmiştir. Bu süreçte siyasal otoritenin denetleyici ve düzenleyici rolünü etkin kullanmaması, kulüplerin sürdürülemez borç yapılarıyla yaşamaya devam etmesine adeta zımni bir alan açmıştır.

Bu yapının doğal sonucu olarak kulüpler, mali bağımsızlıklarını kaybederken aynı zamanda yönetsel bağımsızlıklarını da yitirmiştir. Borçlanmaya dayalı kırılgan yapı, kulüpleri giderek daha fazla dış müdahaleye açık hale getirmiş; bu durum liyakatten uzaklaşmayı hızlandıran bir “bağımlılık döngüsü” üretmiştir. Böylece kulüp yönetimleri, kurumsal rasyonalite yerine çoğu zaman biat kültürü etrafında şekillenen bir yönetişim pratiğine sürüklenmiştir.

Bu bağlamda kulüplerin, demokratik ve özerk bir sivil toplum kuruluşu refleksiyle hareket edememesi kritik bir yapısal sorundur. Kulüpler, futbolun en güçlü paydaşları olmasına rağmen, ortak akıl üretme, kurumsal direnç geliştirme ve siyasete karşı mesafeli bir denge politikası kurma konusunda yeterli kapasiteyi........

© T24