İşlek sokakların boş duvarlarına çizdiği çarpıcı, politik ve hiciv dolu grafitilerle savaşı, şiddeti, kapitalizmi ve eşitsizliği eleştiren siyasi aktivist Banksy, otuz yılı aşkın süredir otoriteye meydan okuyan, tüketim kültürünü alaya alan, kamusal alanları dokunaklı tuvallere dönüştüren gizemli biri!

Banksy sadece ülkesinde değil, yer yer Dünyanın farklı bir köşesinde de bir anda ortaya çıkarak çizdikleriyle küresel tartışmaları alevlendiren, eserleri ciddi talep görürken kimliğini gizli tutan, para ve ün kazanma yerine haksızlığa, eşitsizliğe, adaletsizliğe karşı koyan bir sanatçı.

1990'ların başlarında kalabalık sokakların boş duvarlarına gecenin ıssız saatlerinde çizdikleriyle ortaya çıkan, günlük politik gündemi kendine özgü şablon tekniği ve sosyal eleştiriyle harmanladığı hicivli mesajlarıyla yorumladığı için sınırlar ötesinde bile bilinen bir grafiti sanatçısı olarak ün kazanan Banksy'nin 1974 yılında İngiltere'nin Bristol şehrinde doğduğu sanılıyor.

Kimliğini hem gizemli olmak hem de yaptıklarının yasal sonuçlardan kaçınmak için kasıtlı olarak gizli tutan sanatçının çizgilerinde sıklıkla siyasi temalar yer alıyor.  

Banksy’nin ilk yılları

Son yüz yüze röportajını 2003 yılında veren Banksy, 1980'lerde İngiltere’nin Bristol şehrinde, işçi sınıfının yaşadığı, bakımsız ve yabancılara karşı misafirperver olmayan beyazlarla dolu Barton Hill Bölgesinde babasının çocukken çok kötü dövüldüğünü söylemiş. Son derece zor şartlarda üç siyahî ailenin yaşadığı ortamda ilk denemesini yapmaya karar verdiğini grafiti sanatçısı-yazar Felix Braun'a anlatan Banksy, o yıllarda çizdiklerine “Robin Banx” olarak imza atıyormuş. İsmi kısa sürede Banksy'ye dönüşmüş; dediğine göre gangster çağrışımı yapan “Banksy” ismi hem akılda kalıcıymış hem de duvara yazılması kolaymış.

Hakkında anlatılan ve sık tekrarlandığı için şehir efsanesine dönüşen yazılanlara göre bir keresinde 18 yaşındayken, bir grup arkadaşıyla birlikte tren üstüne çizim yaparken aniden gelen polislerden kaçamayan Banksy, bir saatten fazla bir süre boyunca üzerine motor yağı sızan damperli bir çöp kamyonun altında saklanmış. Kamyonun altında saklanıp polislerin konuşmalarını dinlerken, boyama süresini kısaltmak gerektiğini fark etmiş ve bunu yakıt deposunun altındaki şablonlu plakayı örnek alarak yapabileceğini düşünmüş. İşte o günden sonra şablonu önceden hazırlanmış eserlere imzalar atmaya başlamış.

Arkadaşı yazar Tristan Manco'ya “ilk şablonumu kestiğim anda çizgimin gücünü hissettim; işin politik yönünü de sevdim demiş ve eklemiş; tüm grafitiler düşük seviyeli bir muhalefettir!

O günden sonra devrimleri başlatmak ve savaşları durdurmak için kullanılacak şablonların tarih sahnesindeki yeri genişlemeye hazırmış.

Sergi girişimleri

Banksy, 1990'ların başında Bristol'ün DryBreadZ Crew (DBZ) grubunun bir üyesi olarak, Kato ve Tes olarak bilinen iki sanatçıyla birlikte serbest grafiti çizimlerine başlamış. Yerel sanatçılardan ilham alan Banksy'nin çalışmaları Nick Walker, Inkie ve 3D ile birlikte Bristol’da isyan ateşinin bir parçası olmuş. Bu yıllarda eserlerini satmaya başlayan Banksy, sonrasında menajeri olacak fotoğrafçı Steve Lazarides ile tanışmış.

Banksy'nin ilk "iç mekân" sanat sergisi, 1998'de Bristol'ün Easton semtindeki bir dairede gerçekleşmiş ve burada çoğunlukla tuval üzerine akrilik eserler sergilemiş. Özellikle "Love Is In The Air" adlı eseri gelecekte yapacaklarının erken bir versiyonu olduğu sonradan anlaşılmış.

Banksy'nin bilinen ve günümüze kadar korunmuş ilk büyük duvar resmi "The Mild Mild West", 1999 yılında Bristol'deki Stokes Croft'ta bulunan eski bir avukatlık bürosunun reklamlarının üstünü kaplamış. Resimde, o yılın başlarında polis ile Bristol gençleri arasında yaşanan bir olaya gönderme yaparak üç çevik kuvvet polisine molotof kokteyli atmak üzere olan oyuncak ayı tasvir etmiş.

Banksy'nin bilinen ve günümüze kadar korunmuş ilk büyük duvar resmi 1999 yılında Bristol'de çizilmiş

İkinci sergisinde müzayede rekoru

Banksy 2000........

© T24