Kırlangıçlar, pirinç gibi ürünlere zarar vermedikleri, bunun yerine yalnızca zararlı böceklerle beslendikleri için uzun zamandır faydalı kuşlar olarak değer görmüştür.

Kırlangıçlar, çamur toplayarak ve uçarken böcek avlayarak yuvalarını inşa ederler. Kırlangıçların yuva yaptığı her evin, mutlu bir ev olduğuna inanılır.

Mevsim Çiçeği: Manolya

Manolya; Çin'de saflığı, asaleti, gücü ve uzun ömrü temsil eder. Japon kültüründe ise onuru, zarafeti ve doğaya duyulan saygıyı simgeler. Avucunu gökyüzüne açar gibi çiçeklenen manolyalar, İstanbul'un kent kültürünün de ayrılmaz bir parçasıdır. Manolyalar; Osmanlı İmparatorluğu'nda 1839-1876 yılları arasında Avrupa tarzı modernleşme ve reformların yaşandığı, dönüm noktası niteliğindeki Tanzimat döneminin ardından, Osmanlı aristokrasisinin sembolü haline gelmiştir.

İstanbul'daki en ünlü manolyalardan biri, *Magnolia x soulangeana* (mor/pembe çiçekli manolya) türüdür. Bebek'teki İnşirah Yokuşu'nun hemen alt kısmında bulunur ve her yıl Mart-Nisan aylarında çiçek açar. (New York City Union Square'de 3 Nisan tarihinde Ilgın Yorulmaz tarafından fotoğraflanan, benzer bir manolya türü.)

Mevsimlik Balık/Et/Meyve/Sebze/İçecek

Enginar: Tazeliğinin zirvesine Nisan – Mayıs aylarında ulaşır; ancak Şubat sonundan (erkenci çeşitler) Haziran başına kadar erken hasat edilebilir. Sakız enginarları, tezgâhlarda Mart ayında yerini alır.

Deniz Börülcesi: Kayalık Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın olarak rastlanan; etli yapılı, aromatik bir bitkidir ve sıklıkla turşusu yapılır ya da salatalarda ve omletlerde kullanılır.

Hafifçe ezildiğinde, Kaya Koruğu (Rock Samphire) narenciye, yeşillik ve anasonu andıran bir aroma yayar. Gövdeleri, yaprakları, tomurcukları ve tohumları; çiğ veya pişmiş olarak tüketilebilir nitelikte olup; maydanoz, havuç, limon ve çam ağacı alt tonlarına sahip, belirgin biçimde tuzlu, keskin, bitkisel ve otsu bir tada sahiptir. (Fotoğraf: SpecialtyProduce.com)

Gyoja sarımsağı (Allium ochotense): Sıklıkla Japon "alp pırasası" veya "keşiş sarımsağı" olarak anılan bu bitki; Japonya, Kore ve Çin'e özgü, çok yıllık ve yabani bir ottur; keskin sarımsak-frenk soğanı benzeri lezzeti ve yoğun besin değeriyle büyük rağbet görür. İlkbaharın başlarında ortaya çıkan bu bitki, geleneksel mutfakta ve halk tıbbında enerji artırıcı olarak kullanılan nadir bir *sansai* (dağ sebzesi) türüdür.

Adı, zorlu dağ eğitimleri sırasında enerji kazanmak amacıyla bu bitkiyi tüketen *gyoja*lardan (çileci keşişler) gelmektedir. Hokkaido'da yaşayan Ainu halkı bu bitkiye “pukusa” adını verir. Hem temel bir gıda maddesi hem de şifalı bir ot olarak büyük bir değerle benimser. Ayrıca, adını Moğol mutfağının o meşhur ve her yerde rastlanan yemeğinden alan, Hokkaido'nun ünlü lezzetlerinden “jingusukan”da (Cengiz Han) da kullanılmaktadır. (Fotoğraf: SpecialtyProduce.com)

Yeni patatesler: Sonbahar patateslerinin aksine, baharın taze mahsulü olan yeni patateslerin kabukları incedir; kızartıldıklarında daha çıtır, buharda pişirildiklerinde ise daha yumuşak bir dokuya sahip olurlar.

Palamut: İlk av mevsimi bahara denk gelir; bu dönemde yakalanan balıklar hafif ve ferahlatıcı bir lezzete sahiptir. Sonbahar avı ise yağ bakımından daha zengindir.

Gözlere şölen yeşil yapraklar,
Dağ guguk kuşu ötüyor,
İlk palamutlar teşrif etti.

— Sodo Yamaguchi

Mevsimin neşesi: Buda'nın Doğum Günü ve Çiçek Festivali

Japonya'da 8 Nisan günü, Buda'nın doğum günü olan Vesak olarak kabul edilir. Efsaneye göre o gün gökyüzünden tatlı bir çiğ yağmıştır. Bu tarih aynı zamanda çiçeklerin açtığı mevsimdir; festivalin “Çiçek Festivali” adını almasının sebebi de işte budur. O gün, Budist tapınakları çiçekler ve bitkilerle donatılır; ziyaretçilere tatlı çay ikram edilir.

Asya genelinde ve çoğu Budizm ekolünde rastlanan bir ritüel, Bebek Buda'nın yıkanmasıdır. (Fotoğraf: Sungmoon Han/EyeEm/Getty Images)

10-14 Nisan: Yabani kazlar kuzeye uçuyor

Baharın gelişiyle birlikte, kışı daha sıcak iklimlerde geçiren yabani kazlar çiftleşmek üzere Sibirya ve diğer kuzey bölgelerine, göl ve sulak alanlardaki yuvalarına geri dönmek üzere yola çıkıyor.

Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki Kars'ta kaz yetiştiriciliği, yalnızca bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda kültürel bir mirastır. Sembolik bir uygulama olarak, damızlık için seçilen kazların boyunlarına bir bez parçası bağlanır. (Fotoğraf: Ilgın Yorulmaz)

Köy sahnesi: Köylü kadın koyunlarını sağarken bir kaz sürüsü etrafta dolaşıyor. Kars Peynir Müzesi. (Fotoğraf: Ilgın Yorulmaz)

Mevsimsel Balık/Et/Meyve/Sebze/İçecek

İlkbahar lahanası: Lahana, hasat edildiği  mevsime göre sonbahar, kış ve ilkbahar lahanası 0larak sınıflandırılır. İlkbahar lahanalarının gevşek yaprakları ve bol su içeriği onları çiğ olarak yemeye uygun hale getirir.

Karigane çayı: Gyokuro veya yüksek kaliteli sencha yapraklarının saplarının toplanmasıyla yapılan bir çay türünü, özellikle de kukicha (sap çayı)’nı ifade eder. Eski bir halk efsanesine göre, göçmen yaban kazları, denizde dinlenmeleri gerektiğinde tünemek için gagalarında bu yaprakların küçük bir dalını taşırlarmış.

Palamut (katsuo): Eti yumuşak olduğu için kolayca bozulur, bu yüzden kurutulup sonra traşlanır. Pulları (katsuo-bushi) Japon mutfağının temel bir unsurudur ve çeşni olarak kullanılır.

Mevsimsel Neşe: Takayama Festivali

Japonya'nın mutlaka görülmesi gereken üç festivalinden biri olan 400 yıllık Takayama Festivali, Takayama'nın muhteşem geçit törenlerine ev sahipliği yapar. Bu geçit törenlerinde dekoratif geçit arabaları sadece yılda iki kez, ilkbahar ve sonbaharda düzenlenen festival sırasında sergilenir. Renkli ve karmaşık süslemeleri, nesiller boyunca aktarılan becerileri yansıtır.

Bu geçit arabalarından bazıları, hareket edip dans eden büyük mekanik bebekler olan karakuri ningyo’ları da barındırır. (Fotoğraf: Japonya Ulusal Turizm Organizasyonu)

Geçit arabalarının güzelliği, yüzlerce yıllık binalarla çevrili, Toyama şehrinin tarihi sokaklarından oluşan arka planla daha da belirginleşiyor. (Fotoğraf: Japonya Ulusal Turizm Organizasyonu)

72 mikro mevsim nedir?

Çin kökenli geleneksel bir takvim kullanılarak bir yıl, her biri yaklaşık beş gün süren ve doğadaki ince değişimleri ve küçük değişiklikleri yakalayan 72 kō'ya (beş günlük dönem veya mikro mevsim) ayrılmıştır. 1685 yılında Japon astronom Shibukawa Shunkai tarafından Japonya'ya uyarlanmıştır. Ancak dünyanın herhangi bir yerindeki herkes bu mevsimleri doğayı keşfetmek, yemek pişirmek ve doğanın nimetlerinden faydalanmak için bir başlangıç noktası olarak kullanabilir. Beslenme açısından yiyeceklerle derin bir bağlantıyı, fermantasyon gibi yerel ve kadim teknikleri vurgular ve mevsiminin zirvesindeki malzemelerle bilinçli bir şekilde yemek pişirme yöntemini, beslenme ve farkındalık felsefesini destekler.

© T24