menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kuantum dalgalanmaları nasıl kozmik nesnelere dönüştü?

24 0
22.03.2026

Biliyoruz ki hepimiz, dokunabildiğimiz ve koklayabildiğimiz her şey, tüm yıldızlar, gezegenler ve gök cisimlerinin yapıtaşı maddedir. Her normal madde de atomaltı parçacıkların bir araya gelmesi ile oluşmuştur.

Öte yandan bizim evren hikayemize göre, evrenimiz bundan 13,8 milyar yıl önce minik bir noktadan çok şiddetli enerji fışkırması ile başlıyor.

Eğer her şey enerji olarak kalsaydı, yani atom altı parçacıkların kütlesi olmasaydı, parçacıklar evrenin etrafında sonsuza kadar ışık hızıyla dolaşacak ve hiçbir zaman atomlara, yıldızlara, gezegenlere ve canlı- cansız varlıklara dönüşecek kadar yavaşlamayacaklardı.

Ancak böyle olmadı, parçacıklar kütle kazandı ve bugünkü evrenimiz oluştu; ama nasıl?

Simetri bozuluyor

Yine bizim evren hikayemize göre evrenin tasarımından dört temel kuvvet sorumludur.

Bunlar evreninin oluşmasını sağlayan yerçekimi, elektromanynetik kuvvet ile nükleer güçlü ve nükleer zayıf kuvvetlerdir.

Başlangıçta, yani patlama anında bu 4 temel kuvvet bir arada ve tek bir süper kuvvet formunda bulunuyorlardı. Bu evrede kuantum dalgalanmaları, uzay-zamanın dokusunda anlık olarak var olup yok olan sanal parçacıkların ortaya çıkması ile karakterize idi.

Ancak bu kuvvetlerin kardeşliği, “tekillik” evresi olarak tanımlı ilk Plank zamanı sonunda bozuluyor. Yerçekimi kuvveti süper kuvvetten ayrılıyor ve simetri bozuluyor.

Burada söz konusu Planck zamanı, Planck birimleri olarak bilinen birimler ölçeğinde 5 temel birimden biri olup 10-43 saniye ile tanımlıdır. Söylemek gerekirse: Saniyenin trilyonda birinin, trilyonda birinin, onun da trilyonda birinin on milyonda biri demek mümkün olsa da telaffuzu oldukça zor.

Yerçekimi kuvvetinin süper kuvvetten ayrılarak simetrinin bozulması ile birlikte evren genişlemeye başlıyor. Bu, şişme yani enflansyon (inflation) olarak tanımlanan evredir. Büyük........

© T24