20. yüzyılın başında dünyayı yıkıma götüren Büyük Savaş, sanat için de büyük bir kırılmanın habercisiydi. Söz konusu Claude Monet olduğundaysa savaş, sadece politik bir meseleye ya da Giverny’deki bahçesinin az ilerisinde, sahra hastanesindeki yaralılarının çığlıklarına tanıklık etmenin çok üzerindeydi.

İkinci eşinin kaybı, oğlunun vakitsiz ve acılı ölümünün ardından yaşlılıkla beraber gelen  görme kaybı, onu yasın ötesinde kişisel kıyametine taşıdı.  Art arda gelen felaketler Monet’nin kabuğuna çekilerek resmi bırakmasına sebep oldu. Monet’nin yakın dostu dönemin Fransız başbakanı Georges Clemenceau, bu süreçte onu yalnız bırakmayan isimdi.

Giverny ziyaretiyle ona güç veren, ülkesi ve sanat için anlamının büyüklüğünü hatırlatan, bahçe ardiyesinde sakladığı  zambak tablolalarını gördüğünde -çok da etkilenmemekle birlikte- onu yüreklendiren ve Paris’teki Musée de l'Orangerie’de bulunan zambak odaları fikriyle Monet için yaşama yeniden tutunma sebebi aşılayan kişiydi Clemenceau.

Clemenceau ve Monet Giverny’deki bahçesinde

Savaşın başladığı 1914’te büyük oğlu Jean’i 47 yaşında trajik şekilde kaybeden Monet, 73 yaşındaydı, tıpkı yakın arkadaşı başbakan Georges Clemenceau gibi. Monet savaş başladığında çağdaşlarından farklı bir tutum sergiledi. Cepheye gitmedi ve Fransa’yı terk etmedi. Clemenceau’ya yazdığı mektuplarda tavrı netti: savaşın barbarlığına karşı doğanın sürekliliğini resmetmek. Aynı dönemde, Clemenceau savaş bakanlığı görevini üstlenerek ilerleyen yaşına rağmen sahada, cephede, askerin yanında yer alıyor, savaşın  ve politik direnişin ulusal sembol ismi haline geliyordu.

Oysa savaşın kısa süreceği söylenmişti, siyasi liderler ve güç odakları öyle ön görmüştü, bütün savaşlarda olduğu gibi. Ama öyle olmadı savaşta yer alan her ülke gibi Fransa da kan kaybetti, çok insan yitirdi. Evlerinden çok ama çok uzakta evlatlarını bıraktı.

Georges Clemenceau cephede askerlerle

Savaş devam ederken Monet’nin kataraktı ilerliyor, derinlik ve renk algısı bozuluyordu. Her şey yeterince kötü değilmiş gibi sanatı kadar bahçeciliğe ve yeni çiçek türlerine düşkün olan Monet’nin ilham kaynağı olan bahçesi de bir nehir taşkınıyla sular altında kaldı ve çamur denizine dönüştü. Monet her açıdan renklerini yitirmemek için direnirken bahçıvanları da  cepheye gitmek için orduya katılarak onu terk etti.

Ama o vazgeçmeyecekti. Bahçesinden kalanları kurtararak bildiği........

© T24