ABD Başkanı Donald Trump'ın bu yıl Roş Haşana (İbrani Yeni Yılı) vesilesiyle İsrail Devleti karşıtı ve anti-Siyonist ultra-Ortodoks Hasidik cemaati liderlerini 3 Eylül’de Beyaz Saray’da kabul ederek özel bir görüşme yapması, İsrail ve Siyonistlere verilen önemli bir mesaj olarak değerlendirildi. Benzer düzeyde üst düzey bir Hasidik liderler heyeti, Beyaz Saray'da en son Aralık 1979'da (47 yıl önce) Başkan Jimmy Carter döneminde ağırlanmıştı.

Bu yazımızda, Oval Ofis’te kabul edilen Hasidik cemaatini ve verilen mesajı ele alacağız.

ABD başkanları 1922 yılından itibaren Amerikan Yahudi toplumunun yeni yılını kutlayan tebrik mesajları yayımlamaktadır. Önceki başkanlar Obama ve Biden, Roş Haşana arifesinde Yahudi liderlerle geniş katılımlı telekonferanslar düzenlerdi; hattın diğer ucunda genellikle bin kadar haham, örgüt lideri, bağışçı ve aktivist olurdu. Beyaz Saray’da geniş kapsamlı resmi resepsiyon düzenleme geleneği 2022'de Joe Biden dönemiyle başladı. Cemaat temsilcileri, AIPAC, Conference of Presidents, ADL gibi Yahudi lobilerinin temsilcileri, Yahudi kongre üyeleri ve bürokratlar bu davetlerin daimi konukları arasındadır.

Donald Trump’ın bu yılki daveti neden farklı?

Donald Trump ilk başkanlık döneminde (20 Ocak 2017 - 20 Ocak 2021) ve ikinci defa başkanlığı devraldığı 2025 yılında geleneksel Beyaz Saray protokollerine uygun şekilde geniş tabanlı, ana akım ve İsrail yanlısı (Siyonist) kurumların temsilcilerini Beyaz Saray’a davet etti. Katılımcılar; Reformist, Muhafazakâr (Conservative) ve Modern Ortodoks cemaat liderleri, hahamlar ve sivil toplum aktivistleri ile AIPAC, ADL, CoP gibi Siyonist lobi temsilcileriydi.

Ancak bu yıl davet edilen Yahudi cemaati temsilcileri öncekilerden oldukça farklıydı. Geniş katılımlı bir resepsiyon düzenlemeyen Başkan, Ultra-Ortodoks Hasidik Satmar, Bobov, Skver, Vizhnitz cemaatleri ile Hasidik olmayan Litviş (Litvanya) cemaatinin Rebbe olarak adlandırılan ruhani liderleri ve temsilcilerini kutlama için Beyaz Saray’a davet etti. Bu cemaatlerden Litviş (Litvanya) cemaati dışındakilerin hepsi anti-Siyonisttir, Bobov Cemaati ve Vizhnitz Cemaati’nin İsrail ile ilişkileri vardır.

1979 yılından bu yana (47 yıl sonra) ilk defa anti-Siyonist ultra-Ortodoks Hasidik toplulukların Yahudi yeni yılı kutlamasının muhatapları olarak davet edilmeleri çok dikkat çekiciydi. Satmar Hahamı Aaron Teitelbaum’un başkanlık ettiği altı Hasidik Amerikalı hahamın, Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği özel görüşmeye ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump'ın damadı Jared Kushner ile New York Cumhuriyetçi Temsilcisi Mike Lawler da iştirak etti.

Oval Ofis toplantısının gündemi

ABD Başkanı bu toplantıya verdiği önemi, heyeti Washington'a getiren özel jetlerin yaşadığı gecikmeleri telafi etmek için görüşme saatini ertelemesiyle gösterdi. Beyaz Saray yetkililerinin düzenlediği programa göre, Rebbe'ler ve haham liderler güvenli konvoylarla Beyaz Saray kompleksine geldiler.

Bu toplantının dikkat çeken yönlerinden birisi de cemaat liderliği konusunda yaşadıkları anlaşmazlık sebebiyle küs olan Satmar Ahronim Cemaati Hahamı Aharon Teitelbaum ile Satmar Zalis Cemaati Hahamı Zalman Leib Teitelbaum kardeşleri Trump'ın barıştırmış olmasıydı. Aralarındaki buzlar Beyaz Saray'da Başkan sayesinde eridi.

Yahudi medyasında görüşmede hahamların Trump’tan; yeşivalara federal fon sağlanması, hapishanelerde koşer yemek verilmesi, kamu konut yardımı yapılmasının isteneceği, Avrupa'daki Yahudi mezarlıklarının tahrip edilmesiyle ilgili endişelerin dile getirileceği ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu üzerindeki nüfuzunu kullanarak, İsrail'deki yeşiva öğrencileri için tam askerlik zorunluluğu getiren yasayı engellemesinin talep edileceği yazıldı.

Ancak son talep dışında diğer konuları hahamların gündeme getirmedikleri öğrenildi. Bunun sebebinin söz konusu taleplerin İsrail karşıtı ve anti-Siyonist mesajı gölgede bırakma endişesi olduğu tahmin edilebilir.

Toplantıya katılan Satmar hahamlarından biri Başkan için bir dua okudu ve........

© Stratejik Düşünce Enstitüsü