Bir avuç elektrik şirketine son üç yılda kapasite mekanizması yöntemiyle 35 milyar lira para aktarılmıştır. Kapasite mekanizması, en temel tanımıyla, elektrik santrallerine sadece üretim yaptıkları için değil, “üretim yapabilir halde bekledikleri” (emre amade kapasite) için ödeme yapılmasıdır. Yani, alınmayan elektrik için vatandaşın faturasından, cebinden yapılan ödemelerdir.

Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) tarafından sınırlı sayıdaki elektrik üretim şirketine her ay “kapasite mekanizması” adı altında milyarlarca lira ödeme yapılıyor. Son 3 yıldaki ödeme tutarı 35 milyar liraya yaklaştı. Bu ödemeler, doğrudan elektrik faturalarımızı etkiliyor. Dolayısıyla, elektrik üretip satmadıkları halde sınırlı sayıdaki elektrik santraline yapılan ödemeler nedeniyle vatandaşın cebi yanıyor.

Arz güvenliği bahane gelir şahane...

Türkiye’de elektrik piyasasında 2018 yılından itibaren uygulanan “kapasite mekanizması”, teorik olarak elektrikte sürdürülebilirlik ve enerji arz güvenliğini sağlamak gerekçelerine dayandırılmıştır.

2017 sonu ve 2018 başında özellikle dış kaynaklı krediyle kurulan doğalgaz ve yerli kömür santralleri ciddi finansman maliyeti altında iflasın eşiğine geldi. Bu aşamada, kapasite mekanizması bu şirketlerin, elektrikte sürdürülebilirlik bahanesiyle yaşatılması için önemli bir imkan oldu. Sonra sistemin kapsamı genişledi, ödenen tutarlar hızla arttı.

Özellikle son dönemde katlanarak artan ödeme tabloları, bu mekanizmanın bir “arz güvenliği supabı” olmaktan çıkıp, belirli sermaye grupları için bir “kurtarma paketine” dönüşüp dönüşmediği sorusunu akıllara getirmektedir.

İşte, alınmayan elektrik için yapılan o ödemelerin tutarı ürkütücü boyutlara ulaşmıştır. 2023 yılında toplam 4 milyar TL seviyesinde olan ödemeler, 2024 yılında 13 milyar TL’ye çıkmıştır. 2025 yılının ilk 11........

© Sözcü