“Olmayasun” mu, “Olamazsın” mı? Çoğunlukla üç belde olarak söylenir: Darende’den, Divriği’den, Gürün’den… “Olmayasın üç beldenin birinden” denir. Biz de yıllardır böyle duyar, böyle söyleriz. Peki ya aslı? Aslı beş belde: Darende, Divriği, Gürün, Arapkir ve Eğin. İşte bu yazıyı, yıllardır söylenegelen bu sözün aslını, astarını öğrenmek için kaleme aldım. Bir sohbet ortamında “Nerelisin, neresinden?” diye sorulur. Sen gururla “Darendeliyim” dersin. Oradan biri çıkar: “Olmayasın üç beldenin birinden; Darende’den, Divriği’den, Gürün’den…” der. O an ne diyeceğini bilemezsin. Bilen cevabı hemen verir, bilmeyen de lafı geveler durur. Gelin, bu sözün aslını birlikte öğrenelim. Çünkü yıllardır üç belde diye söylenen bu sözün, anlatılan rivayetlere göre beş beldesi var. Koca Ragıp Paşa, 18. yüzyıl Osmanlı devlet adamlarından; devlet adamlığının yanında şairliği, yazarlığı ve ilme olan ilgisiyle de tanınmış bir isimdir. Nüktedanlığıyla da döneminin önemli şahsiyetlerinden biri olmuştur. Kendisine ait olduğu bilinen ve zamanla darbımesel hâline gelen meşhur sözlerden biri, “Merd-i Kıptî şecaatin arz ederken sirkatin söyler.” sözüdür. Kısaca, insan kendisini överken farkında olmadan kendi kusurunu da ortaya çıkarabilir anlamına gelir. Ragıp Paşa’nın kitaplara ve ilme düşkün olduğu, İstanbul Koska’da kendi adına bir kütüphane yaptırdığı bilinir. 1763 yılında vefat etmiş ve kendi yaptırdığı külliye içerisindeki türbesine defnedilmiştir. BİRİNCİ RİVAYET Koca Ragıp Paşa’nın aslen Arapkirli olduğu anlatılır. Devlet hizmetinde çeşitli görevlerde bulunmuş, sonunda sadrazamlığa kadar yükselmiştir. Rivayete göre sadrazamlığı döneminde Osmanlı ülkesindeki medrese, öğrenci, cami ve kütüphanelerle ilgili sayımlar yapılır. Bu sayımlarda Divriği, Arapkir, Eğin, Darende ve Gürün gibi beldelerde medrese ve öğrencilerin sayısının oldukça fazla olduğu görülür. Yani karşımıza yine aynı beş belde çıkar: Divriği, Arapkir, Eğin, Darende ve Gürün. Anlatılanlara göre bazıları Ragıp Paşa’yı küçümsemek amacıyla “Arapkir’den geldi, devlete erdi.” gibi sözler söyler. Ragıp Paşa da kendine has nüktedanlığıyla: “Divriği’nden, Eğin’den, Arapkir’den, Darende’den, Gürün’den olamazsınız;........

© Sonsöz