Budanma sonucu biraz açabilen ve tek çiçek açamayan soforalar yan yana.

1 ve 2 numaralı oklarla gösterilen ağaçlar sofora. İlkinde beyaz görünenler çiçekleri, ikincisinde hiç çiçek yok. Oysa 2 numaralı ağaçla soforaları tanımıştım. Geçtiğimiz yıllarda altında geçerken baş hizasına kadar açan çiçekleri arılarla dolu olurdu. Kafanızı kaldırmadan fark edemezdiniz ama kafanızı bir kaldırdınız mı arı bolluğuna şaşırıp kalırdınız. Geçen sene budandılar. Hem de ne budama!

Tüm ağaçlar neredeyse aynı biçimde ve aynı anda. Oysa biraz budamadan anlayanlar bilir ki her ağaç aynı şekilde ve aynı zamanda budanmaz. Bu soforalar cadde ve bulvarlardaki nerdeyse tüm ağaçlar gibi ince dal bırakmadan (bence) acımasızca budandılar. Sonuç, aynı ağaçtan biri biraz çiçeklenebildi, diğeri tek çiçek bile açamadı.

Çok yazık. Bu ağaçlar, bu mevsimde çiçekten görünmez olurlardı. Yaşamın en değerlilerinden arılar da bayram ederlerdi.

İşte! Çiçeklerin tükendiği dönemde coşkun açan ve arılara bayram ettiren sofora ağacının çiçekleri.

Soforaların önemini kavramak için önce yazın son günlerine doğru kaçınılmaz olarak neler olur, göz atalım.

Yaz aylarında artan hava sıcaklıkları topraktaki nemi hızla kurutur. Bitkiler, kökleriyle yeterli su alamadıklarında hayatta kalabilmek için savunma mekanizmalarını devreye sokarlar. Terlemeyi ve su kaybını azaltmak için nektar üretimini tamamen durdururlar veya minimuma indirirler.

Doğadaki bitki çeşitliliğinin en yoğun olduğu dönem ilkbahar ve erken yaz aylarıdır. Kır çiçekleri, meyve ağaçları ve çayırlar Mayıs ve Haziran aylarında çiçeklenmelerini tamamlar, tohuma kaçar ve kurur. Temmuz ayına gelindiğinde arıların alışkın olduğu bu devasa açık hava büfesi kapanmış olur.

Nektar çiçek içinde kurur…

Havanın aşırı sıcak ve nem oranının çok düşük olduğu günlerde, bitki az miktarda nektar üretse bile bu sıvı çiçek tüpünün içinde arı daha ulaşamadan buharlaşır. Sıvı buharlaşınca geriye arıların diliyle ememeyeceği kadar katı, kristalize bir şeker tabakası kalır.

Temmuz ve ağustos ayları, insanlar tarafından ekilen birçok endüstriyel bitkinin (örneğin ayçiçeği, korunga veya bazı yonca türleri) hasat edildiği ya da çiçeklenme dönemini bitirdiği zamandır. Bu durum arıların geniş tarım arazilerinden beslenmesini de engeller.

Üstelik arıların en çok olduğu dönem

Bu dönemde kovanlardaki arı popülasyonu en zirve noktasına ulaşmıştır. Tüketici ağız sayısının en çok olduğu zaman, doğadaki üretimin en aza inmesinin nasıl bir kıtlık ve besin rekabeti durumu yaşattığını hayal etmek zor olmasa gerek.

Bilir misiniz, bu zorlu dönemde sofora, lavanta, tıbbi nane veya hayt (beşparmak ağacı) gibi sıcağa dayanıklı ve yaz ortasında çiçek açan bitkiler arı kolonileri için adeta birer vahadır.

Arıcılıkta ‘yaz kıtlığı’ (dearth), doğanın arılar için yiyecek üretimini neredeyse tamamen durdurduğu o kritik dönemi ifade eder. Yaz ortasında çiçek........

© Sonsöz