Prezident təqaüdçüsü, əməkdar mədəniyyət işçisi, tanınmış şair Əşrəf

Veysəllinin xatirəsinə gəzişmələr.

“Kimsə demişdir ki, yazmaq məcburiyyətini hiss etməyən yazmamalıdır. Mən də həmişə bu fikirdə olmuşam ki, oxucuya catdırılası

mövzunun həqiqi dəyərinə güclü inamın yoxdursa, gərək yazmayasan”.

“Bir diplomatın manifesti kitabından”.

Və mən bu məcburiyyəti hiss etdim: ürəyimdə düşüncəmdə,

zehniyyətimdə içimdən gəlirdi.

Onun adını ilk dəfə Feyzi əmimgildə eşitmişəm. Atamın əmisi oğlu,

yazıçı-publisist, “Kimyaçı” qəzetinin redaktoru, ötən əsrin 70-ci illərində

populyarlıq qazanmış “Dinmə ey kədər” kitabının müəllifi Feyzi

Mustafayevin uşaqlarının dilindən düşmürdü Əşrəf əminin adı.

Dostumuz Əyyub Qiyasın “Dünyaya pəncərə” qəzetində yubileyləri

üst-üstə düşən Əşrəf Veysəlli ilə İbrahim İlyaslıya ünvanlanmış “İki şairə bir təbrik” yazım çıxmışdı. Feyzi əmim bu yazıdan möhkəm əsəbiləşdi, iki şairə bir təbrik nə deməkdir?, - dedi- İbrahim İlyaslı istedadlı gəncdir, sözüm yox,amma Əşrəf Əşrəfdir də, onun təbriki ayrı olmalıydı!

Feyzi əmi bir müddət mənimlə soyuq davrandı. Bizim İmamnəzərli

tayfasının genetik vərdişlərinə yaxşı bələd olduğumdan – ulu babamız

böyürtkən kolundan küsmüş və ömrünün sonuna kimi böyürtkən yeməmişdi– çox dərinə getmədim.

Əşrəf Veysəlli müsahibələrin birində söyləmişdi ki, məndən ötrü

dünyanın ən böyük yazıçısı Feyzi Mustafayevdir. Bir il sonra Yadigar

Məmmədlinin təşəbbüsü ilə Feyzi əmimdən “Cümhuriyyət”ə müsahibə

alanda o söhbəti, o dəyəri xatırladım. Rəhmətlik gözlərinin içindən güldü,

adəti üzrə əlini gur saçına apardı, əmioğlu, - dedi – “aldanma, şair sözü,

2000-ci ilin nəfəskəsən qızmar yayında Əşrəf əmi dostunun sözünə

baxmayan ürəyinə işarə ilə nigarançılığını bildirmişdi:

-Feyzi , qardaş, ürəyindən muğayat ol, orda mən varam.

Feyzi müəllim əfsanəvi dostunun sözünə “qulaq asmadı”, 63 yaşında

ölümü fani dünyadan əziz tutdu. Yardımlının Ostayır kəndindəki

qəbiristanlıqda dost itirmiş Əşrəf Veysəllinin ahı göylərə bülənd oldu, ordanağrı-acıya bələnib.

“İki dostun bir ürəyi” misralarında damcıladı məzar daşının üzərinə.

...Və şairlər günündə ustad şair Əşrəf Veysəlli dostunun görüşünə tələsdi.

2026-cı il, 6-cı ayın 6-da, həftənin 6-cı günündə torpağa tapşırıldı. 6 gündə

xəlq olmuş kainatın hansısa mistikasıydımı?!

Seyran Səxavətin Əşrəfi.

Mən birinci kursda oxuyanda Əşrəf sonuncudaydı. Universitetdə bir

divar qəzetimiz çıxırdı. Yaradıcı gənclərin poeziya nümunələri də o qəzetdə

yer alırdı. Bir gün gördüm ki, Əşrəfin də şeiri verilib. Adətən şeiri

oxuyursan, xoşuna gəlsə, əzbərləyirsən. Amma Əşrəfin şeirlərinin təsiri

alayı cürdür. Onun yazdıqları sanki gözdən ürəyə, ordan da süzgəcdən

keçməklə yaddaşa hopur. İnanın, o divar qəzetindəki şeiri bircə dəfə

oxudum. Bu günə kimi yaddaşıma həkk olunub:

Boşlamalı dünya deyil,

Xoşlamalı dünya deyil.

Yaşamalı dünya deyil,

Doğrudan da, dünyanın minnəti olsun ki, Əşrəf boyda oğul onda

yaşadı.Məndən ötrü Əşrəf dünyanın ən böyük şairidir. Əşrəf veysəlli böyük

mənada Azərbaycan deməkdir. Onun poeziyası özündə Azərbaycan dilinin

şəhdi-şirəsini ehtiva edir.

Bir də Əşrəfi çoxundan fərqləndirən bir cəhət var: Allah-təala ona nə boyda

istedad veribsə, bir o qədər də abır-həyalı yaratmışdı.

Sitat: “Əşrəf adamın gözünə yox, qəlbinə girən şairdir”.

Bahəddin Həzidən Sözə qüvvət.

“Bu cavan şəhər bu qocaman – azman şairi qucaqlamışdı. Ancaq

Əşrəf Veysəlli bir şəhərə sığışacaq kişi deyildi axı. Onu ölkə tanımalıydı,

onu ölkədən qıraqda tanıtmalıydıq”.

İstiqlal təşnəli şeirlər.

Ötən əsrin 60-cı illərində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan

klubunda gənc şair Əşrəf Şəfiyev tribunaya çıxıb şeir oxuyur:

-Hanı qoç Koroğlu, hanı qoç Nəbi?!

Yağılar başıma qılınc endirib.

Bölüb Vətənimi siqaret kimi

Hərə bir tərəfdə tüstüləndirir.

Sovet dönəmi Sosializm realizminin dominantlıq dövrü. İlhaqın ideal,

xoşbəxt quruluşa könüllü, cani-dildən qovuşma kimi bəzədildiyi ədəbiyyat

cameəsi və gənc bir şairin qan-qan deyən şeiri. Ani sükut. Bəlkə də

çaşqınlıq. Birdən Xəlil Rza yerindən qalxır. Onun gur, inqilabi səsi salona

-Əla şairdir! Əla yazır! Halal olsun!

1963-cü ildə Xəlil Rza Əşrəf müəllimə uğurlu yol yazır.

Qanlı Yanvar hadisələrində Xəlil Rza Lefontova zindanına atılanda

Əşrəf Veysəlli etirazını şeirlə bildirmişdi.

-Vətən başdan-başa qanlı yuxudur,

Yoxdurmu bu yurdun yuxu yozanı?

Vəhşi generallar kimi qorxudur.

Zindana atmaqla Xəlil Rzanı?

İstiqlal şairi isə zindandan ona cavab verirdi:

-Sağ ol, qardaşım Əşrəf,

Hərlənən planetin gücü

İbrahim İlyaslıdan sözə qüvvət.

“Səni tez oyatdı şair ilhamın,

Duydun – bu əzablar haqqa cəmiymiş

Dedin: “Şair olmaq ayağı yalın

Süngülər ucunda gəzmək kimiymiş”

“Güldük ağlaya-ağlaya”

Ağayanə kişiydi, xeyir-şər adamıydı Əşrəf əmi. Sadəcə təvəllüd

tarixinə görə deyil, əməllərinin trayektoriyasına, fəzilətlərinə, ədəbi-ictimai

fəaliyyətinə, hadisələrə obyektiv yanaşmasına görə ağsaqqal statusu

qazanmışdı. Sözü kəsərli, ifadə tərzi əvəzsiz idi. Fakta neqativ münasibətini bildirərkən zərif yumor, incə eyham, bəzən kəskin sarkazm təbəssümünü gözəlləşdirirdi.

Gülnarə Cəmaləddindən portretə cizgilər.

“O, əsil ağsaqqaldı, müdrik məsləhətçiydi. Hər zaman üzündə xoş bir

təbəssüm olardı. Kimsənin qəlbinə dəyməzdi Əşrəf müəllim. Axı könül

Kəbədir, Allah evidir. Əşrəf müəllim könüllərə məhz Kəbə kimi dəyər........

© Sonsöz