Bizim basın tarihimiz Abdülhamit karanlığında başlıyor. İstibdadın en sert eylemi basını susturmaktan ibaretti. Hamit sansür heyeti kurmuştu, gazeteler basılmadan önce onların denetiminden geçiyordu. Padişahın sağlığından, özellikle burnundan söz etmek ağır suçtu; suikast, hürriyet, millet, vatan, cumhuriyet, Kanuni Esasi, ihtilal, anarşi, sosyalizm, grev, dinamit, yıldız demek yasaktı. “Yıldız niye” diyeceksiniz; oturduğu Yıldız Sarayı’nı çağrıştırıyordu çünkü. Çok korkuyordu ve vehimler içinde kıvranıyordu. Gazetelerin kapatılması, matbaaların basılması ve yazarlarının sürgüne gönderilmesi düzenin olağan işlerindendi.

İşleri 30 küsur yıl böyle yönetti. Gazetecilerin 30 yılı bu baskıyla mücadele ile geçti. Sonra bir avuç gözü kara aydın Hamit’i devirmeyi başardı, 23 Temmuz 1908’de hürriyet ilan etti. İstanbul'da çıkan gazeteler, Hamit’in alaşağı edildiğini görünce, 24 Temmuz’da sansürcüleri içeri sokmama ve gazetelerini sansüre yollamadan basma kararı verdi. Hamit sansürü o gün sona erdi.

O günü, 1948 yılından beri “Basın Bayramı” olarak kutluyoruz. İlk bayramımızın nedeni hürriyetin ilanıdır. Demek ki hürriyetten yana tarafız.

1908’de tepelediğimiz istibdat, 12 Mart 1971 Muhtırası ile geri geldi. Bu askeri darbe, 1961 Anayasası ile kapısı aralanan özgürlükleri tepeleyerek basına ağır bir sansür uyguladı. Basın özgürlüğünü “kamu düzeni”, “milli güvenlik” ve “genel ahlak” türü muğlak ifade ve gerekçelerle kalıcı olarak sınırlandırdı. Sıkıyönetim mahkemeleri medya ve yayıncılık faaliyetlerini doğrudan kontrol altına aldı. Sıkıyönetim komutanlıklarına geniş sansür yetkileri verildi, mahkemelerin yanı sıra savcılara da yayınları toplatma yetkisi tanındı. Çok sayıda dergi, gazete ve kitap yasaklandı, toplatıldı. Karşı duran çok sayıda gazeteci, yazar ve yayıncı gözaltına alındı, tutuklandı.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, cuntanın uyguladığı baskılar İstibdat Dönemi'ni hatırlattığı için “Basın Bayramı”nı “Basın Özgürlüğü için Mücadele Günü”ne dönüştürdü. Hürriyet yoksa basın da bayramı da imkansızdır. Demek ki tarafsız kalamayız; 12 Mart’ın, 12 Eylül’ün, 3 Kasım’ın; bütün gerici darbelerin karşısında olma........

© soL