Gazap var, artık kullanmıyoruz. Hiddet de öyle; biliyoruz hiddette hep şiddet var, belki bundandır. Başı sonu gazaptır, incinmeden doğan bir kızgınlık halidir. Haksızlığın, adaletsizliğin insanda uyandırdığı cezalandırma isteğidir, kindir. Her haliyle insanidir.

Tabii insan söz konusu olduğuna göre haksızlıktan doğan şeyin muhatabının insanın kendisi olması şart değildir. Başkasına yapılan da, halka yapılan da öfke sebebidir.

Kadim bir insan tepkisidir aynı zamanda, dinler tarihinde de yeri var. Hatta paganizmde tanrısal bir niteliktir, tanrılara yakışandır. Savaşçı Athena mızrağını kazara savaşçı Titan Pallas’a saplayınca tanrı Ares öfkesinden kırk bin kişilik bir ordu gibi bağırır, öfkesi öylesine güçlüdür. Dostu Patroklos öldürülünce Akhilleus öylesine öfkelenir ki başından alevler çıkar. Herakles yanarken öfkesinden gök gibi gürler. Gazap, oradan “tek tanrıcı” dinlere miras kalmıştır. Ancak sonuncular daha bir sinsidir, öfkesini saklar, açığa vurmaz, bağırmaz, kullarının ölüp huzura gelmesini bekler. Ölüyü yakarak dışa vurulabilen öfke zavallıcadır!

Şiire dönüşüp dile geldiğini de biliyoruz. Muhteşem örnekleri var.

“Ama ben peşinizdeyim Adnan bey,ölüler otomobilden hızlı giderler.Kör gözlerim,kopuk ellerim,kesik bacaklarımla peşinizdeyim.Diyetimi istiyorum, Adnan bey,göze göz,ele el,bacağa bacak, diyetimi istiyorum,alacağım da.”

Bu satırlar, 1959’da, Adnan Menderes’e yazılmıştır. NATO’ya girmek için Kore’ye savaşa gönderilmiş bir subayın dile gelmiş öfkesidir. Sonra o öfke sokağa inecek, Menderes ile yüzleşecektir. 1960’ın 5’inci ayının 5’inci........

© soL