Bu sözcük genellikle herkesin ağzındadır. Son zamanlarda da nerdeyse her ağzını açan, ahlakın çiğnendiğinden, hiçe sayıldığından, iyiden iyiye çökertildiğinden; yaşanan kötülüklerin hep buradan kaynaklandığından söz ediyor. Bu çiğneme, hiçe sayma, çökertme eylemleri olmasa bir sürü rezillik ortadan kalkacak, belki de çoğu hiç ortaya çıkmayacak sanki. Bütün bu ve benzeri kaygılara bakarak bu konuda üç beş söz söylenebilir.

Bu yakınmaların sahiplerinin kimler olduklarının ayrıntısına girmeden şöyle başlamak mümkün:

Marksizm bir ahlak öğretisi değildir. Bunun da ötesinde, Marksizmin temel önermeleri bir ahlaka ya da ahlak öğretisine dayanmaz; kendisi bunu reddeder. Bununla birlikte, Marksizmin bir ahlak anlayışı yahut ahlak sorununa kendine özgü bir bakışı vardır.

Buraya kadarki birkaç cümle, Marksizm komiserlerinin ya da ortodoks bir akademizmin nesli tükenmiş ilke bekçilerinin itiraz edemeyecekleri kadar doğrudur; söz konusu edilen dünya görüşünün temellerine uygundur.

Devam etmeden, Marksizm yerine sosyalizm ya da komünizm de diyebileceğimizi eklemekte yarar var. En azından kendi açımdan böyle, çünkü yazarken ve konuşurken bunları aynı anda ve birbirinin yerine kullanmak, alışkanlıklarım arasındadır. Dolayısıyla, öyle yaparken bazı muhataplarımda kendimle ilgili olarak yarattığıma benzer bir titizlik eksikliği izlenimi burada da ortaya çıkarsa, aldırış edilmemelidir. Bu tür bir izlenimin görünüşten öteye gitmeyeceğini belirtmekle yetiniyorum.

Bu arada, şunu da not etmeden geçmeyelim: Sosyalizm kadar birbirinin karşıtı ya da birbiriyle benzeşmez yaklaşımlara, önermelere, iddialara sahip olmakla suçlanmış, eleştirilmiş bir başka ideoloji ya da dünya görüşü yahut siyasal akım herhalde az görülmüştür. Çok fazla yüksekten atmış olmamak için böyle dediğimizin, görülmemiştir demenin yaratabileceği aşırı iddialı havadan sıyrılmak için elimizi biraz ürkek tuttuğumuzun okuyan herkes farkındadır, sanıyorum.

Şimdi, soru şudur: Bizim yakın atalarımızın pek naif, bugünün koşullarında o ölçüde de gerçekçi deyişiyle........

© soL