Ara başlıkta sözü edilen roman Amerikalı yazar Sinclair Lewis’in yapıtıdır; “It Can’t Happen Here” başlığı ile 1935’te yayımlanmıştır: Olamayacağı kastedilen olay, Hitler benzeri bir faşizmin ABD’de iktidara gelişidir. Yazar beklenmeyen bu olasılığı varsaymış; kurgulayarak romanlaştırmıştır.

Romanın yayın tarihinde Hitler’in Nazi Partisi Almanya’da iki yıldır iktidardadır. Sosyal Demokrat ve Komünist partiler tasfiye edilmiş; Yahudi kıyımının ilk işaretleri ortaya çıkmıştır.

ABD’de ise Başkan 1932’den beri Demokrat Parti’den Franklin D. Roosevelt’tir. Ülke 1929’da ağır bir ekonomik bunalıma girmiştir. Roosevelt, kamu yatırımları ve sosyal transferler içeren New Deal programı ile yaygın işsizliği ve emekçilerin yoksullaşmasını hafifletmeye çalışmaktadır. New Deal’e karşı Cumhuriyetçi Parti’den sert eleştiriler gelmekte; gerici çevrelerde ırkçı, Yahudi aleyhtarı eğilimler yükselmektedir.

Sinclair Lewis romanında, Hitler benzeri bir siyasetçinin Amerika’daki gerici eğilimleri kullanarak yasal yollardan başkanlığa gelişini ve sonrasını kurgulamaktadır: Berzelius Windrup adlı bir Cumhuriyetçi Parti senatörü, kendisini “unutulmuş vatandaşların ve geleneksel değerlerin temsilcisi” ilan ederek Başkanlık seçimine aday olur. Her Amerikalıya yılda 5 bin dolar dağıtmayı ve ülkeyi “yeniden büyük ve müreffeh yapmayı” vaat ederek 1936 başkanlık seçimini kazanır.

İlk uygulamalarından biri Kongre’nin yetkilerini Başkan olarak üstlenmek olacaktır. Basın, ifade, örgütlenme özgürlükleri, kimi sosyal haklar kısıtlanır. Muhalefet sokağa taştığında milis ve polis şiddeti ile bastırılır. ABD giderek Nazi rejimini andıran bir faşizme dönüşecektir.

Romancı Sinclair Lewis’in ABD’deki 1936 seçimine ilişkin kötümser varsayımı tutmadı; tam aksine Roosevelt oy farkını artırarak başkanlığı korudu. Ama, Sinclair Lewis’in faşizme geçiş kurgusu doksan yıl sonraki Amerika’da gerçekten yaşanmaktadır. Tek bir eklentiyle: Faşizme dönüşümü hızlandırmada milyarder bir faşist (Elon Musk), yeni başkan Trump’ın sağ kolu olarak özel bir rol üstlenmiştir.

Kasım 2024 sonrasındaki uygulamalar da faşizme geçişin şaşırtıcı bir tempo ile başladığını gösteriyor. İzleyelim.

Trump-Musk ikilisinin temsil ettiği ABD faşizminin aşamalarını, genel özelliklerini incelemek yerine, dönüşüme ışık tutan tespit ve gözlemler arasında bir gezinti yapmayı yeğliyorum.

Ralph Nader’in Eurasian Review dergisinde yayımlanan, Amerikan halkına dönük bir direnme çağrısı da olan yazısı ile başlayalım.1 Nader, bugün 90 yaşında bir siyasetçi ve yazardır. Tüketici haklarına, çevre sorunlarına ve........

© soL