ABD Merkez Bankası FED son toplantısını geçen hafta, 15-16 Eylül günlerinde yaptı ve üç yıl sonra ilk kez faiz artırımına gitti. FED toplantısının başladığı gün Suudi Arabistan tarafından yapılan ve yalan olduğu üzerine geniş bir mutabakat bulunan açıklamada, Yemen’deki Ensarullah Hareketi’nin (bilinen adıyla Husilerin) Mekke’ye bir İHA saldırısı düzenlediği ama bunun önlendiği iddia ediliyordu.

Peki aralarında binlerce kilometre bulunan farklı iki coğrafyada gerçekleşen bu iki hadise arasında bir bağlantı, bir ilişki var mı? İki hadiseyi bir bütünlüğün içerisine oturtarak okumak mümkün mü? 

Öyle görünüyor, Yemen çöllerinden Washington’a, Washington’dan Yemen çöllerine uzanan yollar var. 

Trump ikinci kez iş başına gelirken en büyük vaatlerinden biri faizlerin düşürülmesiydi; böylece krediye ulaşmak daha kolaylaşacak, istihdam yükselecek, ekonomik canlılık artacaktı. Öyle ki Trump bu sene mayıs ayında görev süresi dolan Jerome Powell’ı faizleri aşağıya çekmediği için defalarca kamuoyu önünde eleştirmiş, FED’in düşük faiz politikası izlemesi için Powell’ın üzerinde büyük bir baskı kurmuş, ancak Powell ve FED’in yol haritası değişmemişti. 

Powell’ın görev süresinin bitiminin ardından atadığı Kevin Warsh’la yakın bir ilişkisi bulunan Trump, ilk başlarda Warsh’un sözünü dinleyeceğini ve faiz oranlarını aşağıya çekeceğini ümit etmişti. İşler olağan akışında gitseydi belki sahiden de Warsh ve FED faiz indirimine gidecekti, ancak işler olağan akışında gitmedi, çünkü Warsh iş başına geldiğinde Trump İran’a savaş açmıştı ve bunun çok ciddi ekonomik sonuçları olacaktı.

Elbette ki Trump kendi sorumluluğunu kabul etmedi; bizzat kendisinin atadığı Warsh’u kayırsa da FED’in diğer yöneticileri için “mümkün olduğunca bana zarar vermek ve işleri kötüleştirmek için faiz artırıyorlar" ifadesini kullandı. Oysa savaşın başından beri yaşanan bütün gelişmeler gidişatın nereye doğru olduğuna işaret ediyordu.  

ABD-İsrail koalisyonunun başlattığı saldırının ilk şokunu kısa süre içerisinde atlatan İran, saldırıya Hürmüz Boğazı’nı kapatarak yanıt vermişti. Bu, dünya enerji ticaretinin en önemli geçiş güzergâhlarından birinin fiilen işlemez hale gelmesi demekti ve İran’ın yaptığı hamlenin küresel ölçekte petrol fiyatlarını artıracağı açıktı. Ancak İran bununla da yetinmedi, kendi topraklarını ABD-İsrail ikilisine açan Arap ülkelerinde hem ABD üslerini hem de kimi enerji tesislerini ağır zayiat verdirecek şekilde vurdu. Enerji fiyatlarındaki artışın bir nedeni de buydu. 

Özellikle sanayinin, ulaşımın ve taşımacılığın temel girdisi olan petrol fiyatlarındaki artışın küresel ölçekte ve ABD’de enflasyonu artırmaması imkânsızdı; çünkü maliyet artışı, firmaların fiyat artırımına gitmelerini beraberinde getiriyordu ve bu da enflasyon demekti. Sahiden de öyle oldu ve ABD enflasyonu uzun bir aradan sonra artış eğilimleri göstermeye başladı. Enflasyonu belli bir seviyede tutmak, neoliberal iktisat politikalarının temel unsurlarından biri olduğu, bunun için de talep kısıcı politikalar uygulamak zorunlu görüldüğü için, bu duruma FED’in müdahale etmemesi imkânsızdı ve kaçınılmaz olan gerçekleşti; FED üç yıl sonra faizleri artırdı.

Dolayısıyla ucuz benzin, ucuz enerji, düşük faiz, düşük enflasyon gibi vaatlerle ABD’nin alt ve orta sınıflarına seslenen Trump, iş başına gelişinin üzerinden bir........

© soL