Türkiye siyasi tarihinde “12 Mart Muhtırası” olarak bilinen olayın üstünden bugün itibariyle tam 55 yıl geçti. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) emir komuta zinciri içersinde, 12 Mart 1971 tarihinde yayınladığı bir muhtırayla Demirel Hükümeti’nin istifasını istedi. Muhtırada, özetle şöyle deniliyordu:

“Partiler üstü bir anlayışla… mevcut anarşik durumu giderecek ve Anayasanın öngördüğü reformları Atatürkçü bir görüşle ele alacak… bir hükümetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruridir.Bu husus süratle tahakkuk ettirilmediği takdirde, Türk Silahlı Kuvvetleri kanunların kendisine vermiş olduğu Türkiye Cumhuriyeti’ni korumak ve kollamak görevini yerine getirerek idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır”.

“Partiler üstü bir anlayışla… mevcut anarşik durumu giderecek ve Anayasanın öngördüğü reformları Atatürkçü bir görüşle ele alacak… bir hükümetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruridir.

Bu husus süratle tahakkuk ettirilmediği takdirde, Türk Silahlı Kuvvetleri kanunların kendisine vermiş olduğu Türkiye Cumhuriyeti’ni korumak ve kollamak görevini yerine getirerek idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır”.

Muhtırayı genelkurmay başkanı ile birlikte üç kuvvet komutanı imzaladı, ardından Demirel Hükümeti istifa etti. Yerine partiler üstü Nihat Erim Hükümeti kuruldu. Aslında ülke, bir süre sonra bir darbe sürecine girdi.

Ertuğrul Günay’dan 12 Mart

Genç yaşında CHP’de siyasete başlayan ve yine ayni partide genel sekreterlik görevine kadar yükselen Ertuğrul Günay (78), CHP lideri Deniz Baykal’la görüş ayrılığına düşünce 2004 yılında partisinden ihraç edildi.

Ertuğrul Günay, 2007 yılında da AKP’ye geçerek parti lideri Tayyip Erdoğan’ın kurduğu hükümetlerde, 2007-2013 yılları arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı görevini yürüttü. Günay, 17-25 Aralık sürecini gerekçe göstererek 27 Aralık 2013’te AKP’den istifa etti.

Siyasetçi ve hukukçu olan Ertuğrul Günay, internet haber sitesi Medyascope’da 6 Mart 2026 tarihinde “Öncesi ve Sonrasıyla 12 Mart” başlıklı bir yazı yazdı.

Günay’ın bu yazısında 12 Mart sürecine geliş, ordu içinde cuntasal örgütlenmeler, “sol cunta” adıyla bir grup askerin 9 Mart 1971’de bir darbe girişiminde bulunduğu ancak darbe girişimi gerçekleşmeden 12 Mart muhtırasının verildiği, daha sonra sol kesim üzerinde acı olayların yaşandığı, bu sürecin ülkede büyük zararlara yol açtığı anlatılıyor.

Ertuğrul Günay’ın yazısında katıldığım yerler olmakla birlikte özellikle “9 Mart darbe girişimi olmasa 12 Mart muhtırası olmayacaktı” ifadesine katılmıyorum.

12 Mart dönemini devrimci bir subay olarak yaşamış, üsteğmen rütbesinde ordudan çıkarılmış ve 2,5 yıl hapis yatmış bir kişi olarak Günay’ın bu görüşüne niçin katılmadığımı bilimsel anlamda da açıklamaya çalışacağım.

Muhtıra öncesi Türkiye

12 Mart sürecine gelişte nasıl bir Türkiye vardı? 27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında halkın onayına sunulup kabul edilen 1961 Anayasası, belli ölçüde demokratik hak ve özgürlükleri sağlayan, sendikal haklar tanıyan, sosyal devlet ilkesini benimseyen, kuvvetler ayrılığı anlayışını öngören........

© soL