1918-1920 meclis-cemiyet-kongre yerel iktidarlarının, 23 Nisan 1920 Büyük Millet Meclisinin, kurtuluş ve kuruluşun, burjuva devrimleri ve cumhuriyetlerinin, Büyük Ekim Sosyalist Devriminin birikimleriyle ortaya çıkan 29 Ekim 1923 Devrimci Cumhuriyeti 103 yılını tamamladı. 

Bu tarihsel birikimlerle beliren, 1921 Anayasası ve 1923 Anayasa değişikliğindeki, 1924 Anayasasındaki ilkeleri ve nitelikleri 1961 ve 1982 Anayasalarında değişiklikler gösterse de yürürlükteki Anayasanın ilk dört maddesiyle güvence altına alınan bir cumhuriyet söz konusu.

Cumhuriyet yalnızca adı ve niteliklerinin anayasal güvence altında olmasıyla sınırlı bir devlet biçimi değil. Anayasal bütünlük içinde ilke, kurum ve kurallarıyla yaşaması, yaşatılması gerekiyor ki bu temel amaç da Anayasada hüküm altına alınıyor. 5. maddede “Cumhuriyeti korumak” devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılıyor. Ayrıca birçok maddede, hak ve özgürlüklerin kullanılmasında “laik Cumhuriyet”, “Cumhuriyetin temel nitelikleri” ilke olarak yer alıyor.

Güncel sorun şurada; Anayasanın uygulamasıyla, uygulanmayan ya da çifte standart uygulanan hükümleriyle, ilkeleriyle, kurum ve kurallarıyla Cumhuriyet yaşatılabiliyor mu, korunabiliyor mu? Ya da Anayasadaki Cumhuriyet, uygulamada ne durumda? 

Burjuvazinin sıkça kullandığı “seçimle gelen temsilci ve yönetenlerden oluşan devlet biçimi” dar tanım üzerinden, cumhuriyetin seçime sıkıştırılmış durumu üzerinden bakıldığında dahi Anayasadaki nitelikleriyle uygulanmayan bir cumhuriyetteyiz. 

Birçok örnek var. Örneğin 103. yıl bu seçim ağırlıklı tanımın dahi tanınmadığı bir dönem olarak anımsanacak. Adaletsiz seçim hukuku, yargı destekli baskılar, pazarlıklar, transferler, kayyım atamalarıyla seçme ve seçilme haklarının boşa........

© soL