Yapay Zekayı çoğu insan insanınki gibi bir zeka sanıyor. Onu yapma/yapay bir zeka zannediyorlar. Sanki karşılarında insan gibi düşünen birşey var vehmindeler. Konuştuğuna veya cevap verdiğine göre öyle olmalı sanıyorlar. Bu yanılgı, konuşma eyleminin (hitap, nutuk, logos) makinalara enjekte edilmesi (atfedilmesi) ve Siri gibi ablaların insanlara muhatap haline gelmesiyle yaygınlaştı. Klişelerle yaşayan insanlar yapay zekada bir klişe cumhuriyeti buldular. Halbuki yapay zeka bir zeka değil bir tahmin cihazıdır. Yapay zeka bir düşünme aktörü değil bir tahmin makinasıdır.

Yapay Zekada sentez var ama yaratma yok. İnsandan bir farkı bir insandan daha çok bilgiye pürüzsüz ve zamansız erişiminin olmasıdır. Yapay zekanın tek orjinal tarafı bu kadar bilginin bir anda bir insanda biraraya gelmesi imkansızken bir makinada gelebilmesidir. Bu gerçekten yepyeni bir durumdur. Buna “big data” (büyük veri) inkılabı diyebiliriz. Yani yapay zekanın orjinal tarafı neredeyse tüm insanlığın geçmiş bilgisine sahip olmasıdır. Ama tek bir insan ferdinin yaratıcılığına sahip değildir. Hadi bir beyne benziyor deseniz bile ortada bir irade yoktur. O bir iradesiz bilgi, bütün yürünmüş yolların kullanıma hazır haritası, sarfedilmiş sözlerin kopyasını üretebilen bir ayna, söz taklidi yapan bir numaradır. Bilgi ile yapılan işlerin hepsini tek tek her insandan daha iyi yapar. Çünkü bilgiye konu olacak kadar rutinize olmuş, formülleşmiş, kurumsallaşmış herşeyi kamilen bilebilir, yapabilir. Fakat yapay zeka size söylediği tek bir kelimeyi bile “anlamaz”. Anlamak nedir bilmez. Anlamanın sözlük anlamını size aktarır fakat anlamayı anlayamaz. Gerçekten de hareket kabiliyeti olan ama cansız ve ruhsuz bir putun putperesti olmamız bekleniyor.

Sizin yazı (veya söz veya konuşma) olarak görüp duyduğunuz her yapay zeka metni hakikat-i halde söz değil sayıdır. Birbirleriyle komşulukları istatistiki olarak oluşturulan harf veya kelimelerin yan yana dizilmesinin bir ürünüdür o metin. Bana konuşuyor diye sevindiğiniz ve konuşma sandığınız sözler, sizin ve sizin dişinızda o hitap vadisinde bulunmuş tüm insanların sözlerinin yankılanarak size gelmesidir. Nasıl ki dağlar konuşmaz, öyle de yapay zeka konuşmaz. Sadece yankılanan tüm sözleri sizin için filtreleyerek size geri yansıtır. Bu filtrelere algoritma diyorlar. Sınırsız bilginin damıtılmasıdır yaşanan. Daha önce birbirine temas etmediği halde artık edebilen bilgilerin yolaçtığı yeni tepkimeler var ve bilgi olarak bunlar elbette değerlidir. Fakat asla bir (yeni) anlayış yoktur. Duvarlar dün konuşmadığı gibi bugün de konuşmuyor. Dijital olduğunda bile dağda yankılanan sesin kaynağı dağın kendisi değildir. Yapay zeka bir ses barajının sizin tarlanızın şekline göre akıtılmasıyla kulağınızı sulayan bir sözle sulama mekanizmasıdır. Baraj suyun kaynağı değildir. Haddi zatında baraj suyun ne olduğunu........

© Serbestiyet