Üç tip insandan bahsedebiliriz. Herbiri için farklı bir üstün değer vardır. Bunlardan birincisi için bu üstün değer gelenektir. Gelenek burada sadece bir geçmiş anlamında değil, mevcut realiteye uyum anlamındadır. Bu tip insan miras aldığı realiteye sadakat ile bağlı olur. Böyle insanlar bir öğrenme (ve ilk öğrenmenin) metodu olan taklid ile hareket ederler. Geleneğin varisi olan bu insan tipi saf görünür. Eleştirel sayılmaz. Sadakat ve hürmet ile edep bulur. Mevcudu muhafaza eder. Bunlara örfün aktörleri diyebiliriz.

İkinci tip insan için en yüksek değer rasyonalitedir. Bunlar geleneği taklid değil tenkid ederler. Aydınlanma ile kemal bulduklarını düşünürler. Eleştirel olmak onların ayırd edici vasfıdır. Tutarlılık polisi gibi hareket ederler. Gelenekte duranlara veya rasyonaliteye sığmayanlara karşı büyük bir öfke hissederler. Nefisleri adına değil, objektif bir hakikat (tutarlılık, akıl, bilim vs) adına hareket ettiklerini düşündükleri için de kendi egolarından soyutlandıklarını zannederler. Bu yüzeysel ihlasları ve inandıkları gerçeğin (rasyonalite) mutlaklığı dolayısıyla en büyük diktatör(lük)ler bu gruptan çıkar. Aklın diktatörlüğünün........

© Serbestiyet