menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İkinci barolardan faşist dalgaya: Siyasal yargı kıskacında savunma

20 0
30.10.2026

Tarih boyunca adalet ve savunma mekanizmaları, egemen sınıfların kendi iktidarlarını meşrulaştırma araçları ile ezilenlerin hak arama mevzileri arasındaki çelişkinin odağında yer almıştır. Savunma makamı, ancak devlete ve sermayeye karşı bağımsız kalabildiği ve toplumun özgürleşme mücadelesiyle bağ kurabildiği oranda tarihsel işlevini yerine getirebilecektir. Oysa son dönemde gerçekleşen baro seçimleri, savunmanın bu bağımsız mevzisinin genel siyasal kutuplaşmanın, devletçi söylemlerin ve yükselen milliyetçi-popülist dalganın doğrudan fırtına merkezine dönüştüğünü göstermektedir. İstanbul ve İzmir gibi köklü barolardaki değişimler ve Ankara’da oy oranını kayda değer şekilde artıran Türk Milliyetçisi Avukatlar Grubu (TÜMAG) gibi yapılanmaların yükselişi, meslek siyasetinin ekseninde derin ve kaygı verici bir kırılmaya işaret etmektedir. 

İktidar projesi olarak faşist dalga, ikinci baro stratejisi ve tarihsel "kontra" genetik

Barolardaki bu sağ ve milliyetçi yükselişi, genel ülke siyasetinden, iktidarın toplumsal mühendislik projelerinden ve bu geleneğin tarihsel genetiğinden bağımsız ele almak imkânsızdır. Türkiye’de İslamcı ve faşist grupların tarihsel çıkış noktası incelendiğinde; bu hareketlerin soğuk savaş dönemi konsepti içerisinde, yükselen sol hareketi, sınıf bilincini ve bağımsızlıkçı odağı bastırmak amacıyla devlet eliyle örgütlenmiş, emperyalist güdümlü birer "kontra proje" olarak sahaya sürüldüğü açık bir gerçektir. 

Tarihsel olarak solu engelleme misyonuyla devlete eklemlenen bu hat, günümüzde avukatlık meslek örgütleri bakımından iki ayaklı bir iktidar stratejisi üzerinden yürütülmektedir. Projenin ilk ayağı, avukatları ideolojik kompartımanlara bölmeyi hedefleyen "çoklu baro" yasası ile atılmıştır. İstanbul ve Ankara gibi merkezlerde kurdurulan ikinci barolar vasıtasıyla ana gövde zayıflatılmak, yargıdaki kadrolaşma savunmaya taşınmak ve iktidara yakın avukatlar için korunaklı birer kurumsal liman yaratılmak istenmiştir. Bu hamlenin hemen ardından devreye giren ikinci ve nüvelerini yakın zamanda görmeye başladığımız ayakta ise, ana baroları doğrudan ele geçirmek ya da yönlendirmek üzere milliyetçi-popülist dalganın örgütlenmesi sağlanmıştır.

Ülkede sol hareketlerin, ilerici avukatların ve hak savunucularının ağır baskılar, gözaltılar ve tutuklamalarla sistemli biçimde pasifize edildiği bir baskı düzeninde; barolardaki boşluğun iktidar bloklarıyla dirsek teması kurabilecek, devletçi ve uzlaşmacı milliyetçi gruplarca doldurulmaya çalışılması tesadüf değildir. İktidarın baro sahasını kendi hamle alanına dönüştürme projesi, tarihsel misyonun meslek örgütlerine uyarlanmış hali olarak karşımıza çıkmaktadır.

"Muhalif" görünümlü devletçilik ve tarihsel sembollerin çok boyutlu istismarı 

Bir önceki yazımızda bu kısma vurgu yapmıştık ancak tehlikenin boyutları dikkate alındığında bir vurgu ve analizi daha hak ettiği can yakıcı bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gruplarla ilgili yapılması gereken en kritik analizlerden biri de zaman zaman vitrine yansıttıkları sözde "muhalif" tutumun niteliğidir. Söz konusu faşist yapılanmalar, seçim süreçlerinde veya günlük söylemlerinde mevcut iktidara reaksiyon gösterir gibi durarak, meslek içi huzursuzluğu ve iktidara tepkili avukatların oylarını konsolide etmeye çalışmaktadır. Ancak bu durum sosyolojik ve siyasal açıdan tamamen kontrollü bir yanılsamadan ibarettir.

Bu yapıların muhalefeti, iktidarın otoriterleşmesine, yargıyı araçsallaştırmasına veya sömürü düzenine karşı ilkesel bir karşı çıkış değildir; aksine iktidarın kurduğu devlet aygıtının "güvenlikçi" özüyle tamamen barışık bir muhalefet taklididir. Mesele rejimin temel hak ve özgürlükleri gasp etmesi veya devleti tek tipleştirmesi olduğunda, bu gruplar anında iktidarın hizasına geçebilecek bir potansiyele sahiptirler. Söylemde iktidarı eleştirir gibi görünürken, eylemde ve kriz anlarında iktidarın dayandığı devlet aklının ve MHP eksenli faşist bloğun doğrudan yedek gücü haline gelmektedirler. 

Arka planlarındaki bu iktidarla anlaşmaya yatkın, uzlaşmacı tavrı ve niteliksizliği gizlemek için ise toplumda kitlesel karşılığı olan Atatürk, bayrak ve Anayasa’nın ilk maddeleri gibi cumhuriyetin ortak simgelerine sığınmaktadırlar. Bu simgesel ve popülist söylem, söz konusu gruplara sahte ve kullanışlı bir meşruiyet zırhı sağlamaktadır. Ancak deşifre edilmesi gereken temel gerçek şudur: Bu kadroların sergilediği tutum, ülkenin bağımsızlığını ve halkın çıkarlarını savunan somut bir antiemperyalizmden tamamen yoksun, sahte bir milliyetçiliktir. Tarihsel genetiği itibarıyla NATO ve ABD konseptli antikomünist hatlarda biçimlenen bu anlayış; küresel sermayenin memleketteki sömürü çarklarına, uluslararası finans odaklarının dayatmalarına ve tekelci burjuvazinin çıkarlarına tek bir söz söyleyemez. Bayrak ve vatan retoriklerini birer propaganda kalkanı olarak kullanan bu yapıların milliyetçiliği; ezilenlerin değil muktedirlerin yanında saf tutan, emperyalizmle ve onun yerli işbirlikçileriyle fevkalade barışık, kullanışlı bir illüzyondan ibarettir. 

Suç ortaklığı ve yargının kırımında iktidar bloğunun uzantıları 

Bu milliyetçi grupların zamanında beraber iş tuttuğu, aynı siyasal ve ideolojik havuzu paylaştığı gelenek bugün AKP-MHP ittifakı üzerinden iktidarın bizzat ortağı durumundadır. Yargının bağımsızlığını tamamen yitirmesinde, askeri vesayetten sivilleşme adına alınıp yargısal bürokrasinin bir siyasal kadrolaşma ve tasfiye alanına dönüştürülmesinde ana aktörlerden biri, söz konusu milliyetçi yapılar ile onların tarihsel/siyasal ortakları olmuştur. 

Yargıyı muhalif kesimleri tırpanlama aracına dönüştüren, kayyum rejimine zemin hazırlayan ve Sulh Ceza Hakimlikleri pratiği ile hukuk güvenliğini ortadan kaldıran bu zihniyet, bugün baro seçimlerinde yükseltilmek istenen faşist gruplarla aynı ideolojik kökten beslenmektedir. Dolayısıyla, yargının bu hale gelmesinde bizzat pay sahibi olan ya da........

© sendika.org