menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Nubar Yalımyan, MİT ve yurtdışındaki ilk yargısız infaz

13 0
06.11.2026

Ve bil ki oğlum, ne yaparsan yap, Bu ayın altında nereye gidersen git, Anneni aklından çıkarsan bile Kendi anadilini unutmayasın

Modern Ermeni şiirinin en önemli isimlerinden biri olan ve ‘Şiir Ana’ olarak da bilinen Silva Gabudigyan’ın bu şiirini, Kasım 2022’de Nisan Yayınlarından çıkan ve Yalımyan’ın şiir, mektup ve birkaç yazısının derlendiği Vatana Dönüş kitabında yer alan bir yazısından aldım. 

Hollanda’da, karanlık güçlerce katlinden sadece üç yıl önce, büyük emek ve çaba harcayarak çıkarmaya başladığı Aylık Baykar/Mücadele dergisinin 1979 Mart ayındaki ilk sayısına yazdığı bu editöryal yazısında, Hollanda Ermeni toplumunun ne kadar dağınık ve ne kadar örgütsüz olduğu tespitinden sonra adeta yok olmaya terkedilmiş bu toplumun, tarihinden, dilinden, kültüründen yoksunlukları nedeniyle neredeyse kendi gerçekliğini inkar eder hale geldiği ve bu durumun da objektif olarak “Beyaz Soykırım”ın işine yarayan büyük bir tehdit oluşturduğu anlatılmaktadır. 

Bir topluluğu, silahların komuta ettiği fiziki bir kanlı katliam yerine, anadilde eğitimin yasaklanması, zorunlu göç ettirme, isim değiştirme gibi bazı kurumsal baskılar yoluyla kültürel bağlarından koparmayı hedefleyen beyaz soykırımın günümüzdeki bir adının da kültürel soykırım olduğu düşünüldüğünde Nubar’ın çıkarmaya başladığı Ermenice derginin adını neden Baykar/Mücadele koyduğu ve ilk yazısını da Ermeni şiirinin temel taşlarından olan Silva Gabudigyan gibi bir şairin, gelecek nesillere anadillerini korumaları konusundaki vasiyeti olarak da anılan Oğluma Söz şiiri ile sonlandırdığı da gayet rahat anlaşılmaktadır. 

Ermeni Partizanlarının yaşamlarından örneklerin de yer aldığı bu derginin daha sonraki sayılarında kendi şiirlerinden kullandığı oldu mu bilmiyorum ama bu ilk sayının çıkışından bir yıl sonra yazacaktı anadil konusunu işlediği şiirini "Bizi sattılar/Bizi anadilimizden mahrum ettiler/ Rüyalarımızı alt üst ettiler/ Geleceğimiz içler acısı/ kalplerimiz içler acısı/ dağlardan akan su içler acısı" dizeleriyle başlayacaktı "Bizi Sattılar" adını verdiği bu şiirine. 

1957 Yılında, Mardin’in Silopi ilçesinde, Ermeni Varto aşiretinin bir üyesi olarak dünyaya gelir Nubar Yalımyan. 1968 yılına kadar dünyada kendilerinden başka hiçbir Ermeni’nin kalmadığını sanarak yaşayan bir aşirettir bu aşiret. 1915 yılına kadar Cudi Dağı'nın eteklerinde hayvancılıkla uğraşan, Van Gölü'nün güneyinden Hakkari’ye kadar uzanan yaylalarda çadır kurarak yaşamlarını sürdüren bu aşiret yörenin en zengin aşiretlerinden biri olarak da ün salmıştır o zamanlar. Yok etme fermanı ile birlikte, Ermenilere yönelik büyük kıyım başladığında, can derdine düşen bu aşiret, Arap Müslüman bir aşiretin yardımı ve dostları Ezidi Kürtlerin de korumalığında, dağlara sığınmak zorunda kalıp uzun süre, dış dünyadan kopuk bir şekilde kaya kovuklarında yaşamışlardır. 

Kürt aşiretleri ile zaman zaman kan dökülmesi ile sonuçlanan sorunlar yaşayan aşiret, Ezidilerin Irak tarafına geçmeleri ile ciddi güvenlik sorunuyla karşılaşmış, çareyi hayvanlarını satarak Silopi'nin köylerinde, tarıma dayalı yerleşik yaşama geçmekte bulur. 

Bir zamanlar adlarını kimselerin bilmediği, nüfus sayımında bile sayılmayıp nüfus kağıtları olmayan bu insanlar, 1968 yılı ile birlikte, yöreden İstanbul’a öğrenim için giden gençlerin aracılığıyla, Patrikhanenin kendilerinden haberdar olup bağ kurmasıyla birlikte görünür hale gelebilmişlerdir. O kadar şaşkındırlar ki dünyada kendilerinden başka Ermenilerin de bulunuyor olmasından, Patrikhane görevlilerini gözyaşları ile karşılarlar bu son Mohikanlar. 

İşte böylesi bir ortamda doğmuştur Nubar Yalımyan ve diğer arkadaşları ile birlikte, Patrikhane ve Ermeni okulların çabasıyla İstanbul'a götürülene kadar da bu şartlarda yaşar.

İstanbul'a geldiğinde ilkokul son sınıftadır Nubar. Gelir gelmez Balat'taki Horenyan İlkokulu'na kaydını yaparlar. Ve ilk defa orada Ermenice konuşan onca çocukla karşılaşır. Aşireti ne dinini unutmuştur onun ne de bu dinin getirdiği gelenek göreneklerini, ama hep gizli, hep kendi aralarında bir yaşam olmuştur bu ve süreç içinde Ermenicenin yerini Kürtçe almıştır kendi aralarındaki konuşmalarında bile. İleride kendi anadilinde şiirler yazacak kadar temiz, düzgün Ermenicenin ilk adımları bu okulda atılır.

Sonrası, Armenak Bakırcıyan, Hrant Dink, Hayrabet Honca, Nubar Ozanyan gibi onlarca Ermeni devrimciyi yetiştiren Surp Haç Tıbrevank Ortaokulu. İlk devrimci düşünceler ile tanışıp edebiyat sevgisini tatması da burada olur. 

Ancak devletin Ermeni okullar üzerindeki denetim ve baskısının hayli yoğun olduğu bir süreçtir ve iki yılın sonunda buradaki öğrenimine son verilir, Bezciyan Ortaokulu ve Sahakyan Lisesi'nde tamamlar öğrenimini.

Daha lise yıllarında başlar ilk edebi eserlerini, ilk dizelerini yazmaya Ermenice Marmara gazetesi sayfalarında. Ver bu dönemde tanışır İbrahim Kaypakkaya’nın düşünceleri ile ve hiç tereddütsüz saf tutar onun görüşlerini savunan TKP-ML (Türkiye Komünist Partisi- Marksist Leninist) çevresinde. 

"1 Mayıs 1977, unutulmaz yılın adı" demişti büyük usta Ruhi Su Şişli Meydanı'nda Üç Kız türküsünde, Beş yüz bin emekçi vardı, Taksim meydanına girdi, öyle bir İstanbul gördük, sorarlar bir gün sorarlar.

Diğer arkadaşları ile birlikte o beş yüz bin emekçiden biri olarak, büyük bir coşku içinde katılmıştır Nubar da o işçi sınıfının işçi sınıfı olalı görmediği o görkemli buluşmasına. 

Sendikaların sendika olduğu, işçinin alın terinin masa başlarında patronlara peşkeş çekilmediği günlerdir ve işçi-öğrenci-köylü gençliğin kol kola davullarla, zurnalarla, halaylarla tam bir şölen havasında bu........

© sendika.org