menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Sicilya: Avrupa´nın unuttuğu Müslüman ada

17 0
31.10.2026

Bugün Sicilya deyince aklımıza Palermo’nun dar sokakları, limon ve portakal bahçeleri, görkemli kiliseler, Akdeniz mutfağı ve belki biraz da mafya hikâyeleri geliyor. Oysa adanın geçmişini biraz kazıdığınızda karşınıza çok farklı bir Sicilya çıkıyor.

Arapça konuşulan, camilerinde ezan okunan, Kuzey Afrika’yla yoğun ticaret yapan, Müslüman âlimlerin ve tüccarların yaşadığı bir Sicilya…

Hikâye 827 yılında başlıyor. Kuzey Afrika’daki Ağlebîler adına Sicilya’ya çıkan ordunun başında oldukça sıra dışı bir isim vardı: Esed bin Furat. Çünkü o yalnızca bir asker değildi; aynı zamanda hukukçu, kadı ve din âlimiydi.

Sicilya’nın fethi bir anda gerçekleşmedi. Palermo 831’de, Siraküza 878’de, Taormina ise 902’de Müslümanların eline geçti. Yani Bizans ile Müslüman güçler arasındaki mücadele onlarca yıl sürdü.

Zamanla Palermo, Arapça kaynaklardaki adıyla Balarm, Akdeniz’in önemli ticaret ve kültür merkezlerinden biri haline geldi. Kuzey Afrika ile Sicilya arasındaki deniz artık yalnızca savaşçıların değil; tüccarların, zanaatkârların, âlimlerin ve farklı kültürlerin de geçtiği bir yoldu.

Sicilya’nın tarımsal yapısı da bu dönemde önemli bir dönüşüm yaşadı. Sulama teknikleri geliştirildi, bahçe tarımı yaygınlaştı; narenciye, şeker kamışı ve farklı ürünlerin yetiştirilmesi ve ticareti genişledi. Bugün Sicilya ile özdeşleştirdiğimiz bereketli Akdeniz bahçelerinin tarihinde İslam dünyasıyla kurulan bu bağlantının önemli bir yeri var.

Adanın idari coğrafyasında daha sonra üç ‘Val’ öne çıktı: Val di Mazara, Val di Noto ve Val Demone.

Val di Mazara, Palermo’nun da bulunduğu batı kesimiydi ve Müslüman-Arap etkisinin en yoğun olduğu bölgeydi. Val di Noto güneydoğuyu, Val Demone ise Messina ve kuzeydoğu Sicilya’yı kapsıyordu. Özellikle Val Demone’de Bizans geleneğini sürdüren Rumca konuşan Hristiyan nüfus daha güçlü kaldı.

‘Val’ sözcüğünün Arapça wilāya, yani ‘vilayet’ kelimesinden geldiği sık sık söylenir.........

© Şalom