“Yazıyı sesli olarak dinlemek ve görseller eşliğinde izlemek için buraya tıklayınız.”

Bazı duâlar vardır; yalnız dil ile okunmaz, insanın bütün varlığıyla söylenir. Bazı kelimeler vardır; ağızdan çıkar, fakat kalbin en mahrem odalarına iner. Bazı cümleler vardır; kısa görünür, ama içinde bir ömürlük münâcât, bir kâinatlık tefekkür, bir mahşerlik feryât saklar.

Cevşenü’l-Kebîr’de yüz defa tekrar edilen şu mübârek cümle de böyledir:

İlk bakışta tek bir duâ cümlesi gibi görünür. Fakat dikkatle bakıldığında, bu cümlenin içinde dört ayrı nefes, dört ayrı makam, dört ayrı ruh hâli vardır:

Bu dört bölüm, yalnız sesin durakları değildir; kalbin de duraklarıdır. Dil burada durur, kalp yürür. Nefes burada kesilir, mânâ derinleşir. İnsan bu duâyı yalnız okumaz; tenzih eder (), tevhid eder (), sığınır () ve kurtuluş ister

().

BİRİNCİ NEFES:

Duânın ilk kelimesi kelimesidir.

Yâni: “Yâ Rabbi! Sen her türlü noksandan, kusurdan, aczden, şerîkten, zulümden, hikmetsizlikten münezzehsin.”

Bu kelime, kulun önce kendi zannını temizlemesidir. Çünkü insan musîbet gördüğünde, karanlıkla karşılaştığında, gelecekten korktuğunda, nefsinin baskısı altında ezildiğinde bâzen hadsiz acziyle yanlış düşünür. Hâdiseleri karanlık zanneder. Dünyâyı boğucu bilir. Nefsini aşılmaz bir düşmân sanır.

İşte , bu bulanık bakışı temizleyen ilk nûrdur.

Kul der ki: “Yâ Rabbi! Ben anlamasam da Senin işinde hikmetsizlik yoktur. Ben göremesem de Senin rahmetinde noksanlık yoktur. Ben daralsam da Senin kudretin daralmaz. Ben karanlıkta kalsam da Senin nûrun sönmez.”

Bu bakımdan , yalnız bir tesbih değil; aynı zamânda dünyâya bakışı tashih eden bir îmân terbiyesidir.

İKİNCİ NEFES:

Duânın ikinci makamı tevhiddir:

Burada kelimesi, doğrudan cümlesinin içindedir. Mânâ şudur: “Ey kendisinden başka ilâh olmayan Zât!”

Bu ifâde, insanı sebeplerin dağınıklığından alıp doğrudan Müsebbibü’l-Esbâb’a götürür. Çünkü insanın en büyük yanılgılarından biri, kurtuluşu sebeplerden beklemesidir. Hâlbuki bâzı anlar vardır ki bütün sebepler susar. Gece yardım edemez. Deniz yardım edemez. Balık yardım edemez. İnsan yardım edemez. Akıl yetmez. Güç yetmez. Tedbir yetmez. Dünyâ yetmez.

Hazret-i Yûnus Aleyhisselâm’ın hâli bu hakikatin en parlak misâlidir. Gece karanlık, deniz fırtınalı, balık yani hût dehşetli, sebepler tamamen sukût etmişti. O anda kurtuluş, ancak geceye, denize, balığa ve semâya hükmü geçen Zât’tan gelebilirdi.

Üstâd Bediüzzamân Hazretlerinin Birinci Lem’a’da Hazret-i Yûnus Aleyhisselâm’ın münâcâtı üzerinden açtığı sır, Cevşen’de yüz defa tekrar edilen bu cümleyi anlamamız için de kuvvetli bir mânâ anahtarı sunmaktadır. Çünkü Üstâd Hazretleri, o münâcâtın sırrını izâh ederken bizim hâlimizin de Hazret-i Yûnus Aleyhisselâm’ın hâlinden daha dehşetli olduğunu beyan eder. Bizim gecemiz istikbâldir. Denizimiz şu sergerdan dünyâdır. Hûtumuz ise heva-yı nefsimizdir.

İşte bu üç dehşet karşısında insanın tutunacağı en sağlam hakikat hakikatidir.

Yâni kul bu nefeste şöyle der:

“Yâ Rabbi! İstikbâl Senin emrindedir. Dünyâ Senin hükmündedir. Nefsim Senin idaren altındadır. Sebepler sussa da Sen varsın. Kapılar kapansa da Senin rahmet kapın açıktır. Öyleyse benim melceim de, menceim de, halaskârım da yalnız Sensin.”

ÜÇÜNCÜ NEFES:

Sonra duâ bir feryâda dönüşür:

Bu ifâde, gramer bakımından önceki kelimesine bağlanarak aceleyle geçilecek bir unsur değildir. Burada müstakil bir ilticâ vardır. Bu, kalbin “Aman yâ Rabbi!” deyişidir.

“Emân” kelimesi, sâdece korkudan kaçmak değildir; emniyet aramaktır. Sâdece cezâdan ürkmek değildir; rahmete sığınmaktır. Sâdece tehlikeyi görmek değildir; tehlikenin karşısında Allâh’ın kapısından başka kapı olmadığını bilmektir.

Üstâd Hazretlerinin On Yedinci Lem’a’daki “El-Amân el-Amân!” feryâdı da bu mânâyı kuvvetle hissettirir. Orada insan, kabre doğru giden bir yolcu gibi kendi günâhlarının hacâletinden, nefsinin kusurlarından, mâsiyetin vahşi şeklinden Allâh’ın rahmetine sığınır. “Senden başka melce ve mence yok” hakikatini bütün benliğiyle hisseder.

İşte Cevşen’deki ifâdesinin de bir geçiş kelimesi gibi değil, bir sığınış feryâdı gibi okunması mânâya daha muvâfık görünmektedir.

Çünkü duâ bâzen talep değildir; önce teslimiyettir. Bâzen istemek değildir; önce kapıya yüz sürmektir. Bâzen cümle kurmak değildir; “Amân!” diyebilmektir.

DÖRDÜNCÜ NEFES:

Duânın son makamı açık bir taleptir:

“Bizi ateşten kurtar!”

Burada duâ, nihâi tehlikeyi gösterir. İnsanın korktuğu nice şey vardır: fakirlik, hastalık, yalnızlık, ölüm, kabir, gelecek, ayrılık,........

© Risale Haber